گرههای بلاکچین: گره کامل، گره سبک و گره آرشیوی چه کاری انجام میدهند
بشناسید گره یا نود چیست، گره کامل چه قواعدی را بررسی میکند، فرق آن با گره سبک و آرشیوی چیست و چرا گرهها نگهبانان واقعی قواعد شبکهاند.
در درس اول گفتیم دفتر توزیعشده نسخههای زیادی روی کامپیوترهای مختلف دارد. به هر یک از این کامپیوترها که نرمافزار شبکه را اجرا میکند و در نگهداری و بررسی دفتر شرکت دارد، گره (Node) یا به زبان رایجتر «نود» میگویند. در این درس میبینیم گرهها دقیقاً چه میکنند و چه انواعی دارند.
گره یعنی چه؟
گره میتواند یک کامپیوتر خانگی، یک سرور در مرکز داده یا حتی یک دستگاه کوچک اختصاصی باشد. چیزی که آن را گره میکند، سختافزارش نیست، بلکه نرمافزاری است که اجرا میکند. این نرمافزار که به آن کلاینت (Client) هم میگویند، قواعد شبکه را در خود دارد: چه تراکنشی معتبر است، بلاک چه شکلی باید داشته باشد، چه مقدار سکهی تازه مجاز است و مانند اینها.
هر گره سه کار اصلی دارد:
- نگهداری: یک نسخه از دفتر، کامل یا بخشی از آن، را ذخیره میکند.
- بررسی: هر تراکنش و بلاک تازهای را که دریافت میکند، با قواعد مقایسه میکند.
- رساندن: تراکنشها و بلاکهای معتبر را به گرههای دیگری که به آنها وصل است میفرستد.
گرهها در یک شبکهی همتا به همتا (Peer-to-Peer) به هم وصلاند؛ یعنی هیچ سرور مرکزیای وجود ندارد و هر گره مستقیماً با چند گره دیگر حرف میزند. چگونگی پخش شدن اطلاعات در این شبکه موضوع درس بعد است.
گره کامل: بررسی همهچیز از ابتدا
گره کامل (Full Node) همهی بلاکها را از بلاک پیدایش دانلود میکند و هر کدام را خودش بررسی میکند. وقتی یک گره کامل تازه راه میافتد، به گرههای دیگر اعتماد نمیکند؛ کل تاریخچه را دریافت و تکتک بلاکها را با قواعد میسنجد تا به وضعیت امروز برسد.
چند نمونه از چیزهایی که یک گره کامل بیتکوین بررسی میکند:
- آیا امضای هر تراکنش معتبر است و فرستنده واقعاً اختیار آن سکهها را داشته است؟
- آیا سکهای که خرج میشود قبلاً خرج نشده است؟
- آیا اندازهی بلاک از حد مجاز بیشتر نیست؟
- آیا سازندهی بلاک بیش از مقدار مجاز به خودش پاداش نداده است؟
- آیا هش بلاک قبلی درست است و بلاک به زنجیرهی درستی وصل شده است؟
اگر بلاکی حتی یکی از این قواعد را رعایت نکند، گره کامل آن را رد میکند، مهم نیست چه کسی آن را ساخته باشد. پس سازندگان بلاک تعیین نمیکنند چه چیزی معتبر است؛ گرهها تعیین میکنند.
گره کامل فضای زیادی نیاز دارد. تاریخچهی بیتکوین امروز به صدها گیگابایت رسیده و همچنان رشد میکند. بعضی گرههای کامل پس از بررسی، بلاکهای قدیمی را پاک میکنند و فقط وضعیت فعلی و بلاکهای اخیر را نگه میدارند. به آنها گره هرسشده (Pruned Node) میگویند؛ این گرهها همچنان همهچیز را خودشان بررسی کردهاند، فقط همه را نگه نمیدارند.
گره سبک: اعتماد بیشتر، منابع کمتر
گره سبک (Light Node) همهی بلاکها را دانلود نمیکند. معمولاً فقط سربرگها را نگه میدارد و برای بقیهی اطلاعات از گرههای کامل کمک میگیرد. در درس چهارم دیدیم که با اثبات مرکل میشود بدون داشتن کل بلاک بررسی کرد که یک تراکنش در آن آمده است؛ گرههای سبک دقیقاً از همین روش استفاده میکنند.
گره سبک روی موبایل یا کامپیوترهای ضعیف هم کار میکند، اما بهایی دارد: همهی قواعد را خودش بررسی نمیکند و تا حدی به گرههای کاملی که به آنها وصل است تکیه دارد. بسیاری از کیف پولهای روزمره حتی گره سبک هم نیستند و فقط از سرور یک شرکت یا سرویس اطلاعات میگیرند. این کاملاً رایج است، اما بهتر است بدانید در این حالت چه کسی اطلاعات را به شما میدهد.
گره آرشیوی و گرههای سازندهی بلاک
در شبکههایی مانند اتریوم، گونهی دیگری هم وجود دارد: گره آرشیوی (Archive Node). این گره نهتنها همهی بلاکها، بلکه وضعیت همهی حسابها در هر لحظه از گذشته را هم نگه میدارد. این گره فضای بسیار بیشتری میخواهد و بیشتر به کار سرویسهایی مثل اکسپلوررها میآید.
دستهی دیگری از گرهها علاوه بر نگهداری و بررسی، بلاک تازه هم میسازند. در بعضی شبکهها به آنها ماینر (Miner) و در بعضی دیگر اعتبارسنج (Validator) میگویند. تفاوت این دو و چگونگی انتخاب شدنشان برای ساخت بلاک موضوع واحد بعدی است.
سازندهی بلاک پیشنهاد میدهد و گرهها میپذیرند یا رد میکنند؛ قدرت قواعد شبکه در دست کسانی است که آن را بررسی میکنند.
چرا کسی گره کامل راه میاندازد؟
راهاندازی گره کامل معمولاً پاداش مستقیمی ندارد. با این حال افراد و سازمانهای زیادی این کار را میکنند، به چند دلیل:
- بررسی مستقل: دارندهی گره کامل لازم نیست به اطلاعات هیچ سرویسی اعتماد کند. شعار معروف جامعهی بیتکوین، «اعتماد نکن، بررسی کن» (Don't trust, verify)، به همین اشاره دارد.
- حریم خصوصی بیشتر: کیف پولی که به گره خودتان وصل است، لازم نیست آدرسهایتان را از سرور دیگری بپرسد.
- نیاز کاری: صرافیها، کیف پولها و سرویسها برای کار خود به گره نیاز دارند.
- کمک به شبکه: هر گره کامل یک نسخهی دیگر از دفتر و یک بررسیکنندهی دیگر به شبکه اضافه میکند.
جمعبندی
- گره کامپیوتری است که نرمافزار شبکه را اجرا میکند، دفتر را نگه میدارد، بررسی میکند و اطلاعات را پخش میکند.
- گره کامل همهی تاریخچه را خودش بررسی میکند و بلاک نامعتبر را رد میکند.
- گره سبک با منابع کم کار میکند ولی به گرههای کامل تکیه دارد.
- گره آرشیوی وضعیت گذشته را هم نگه میدارد؛ ماینرها و اعتبارسنجها بلاک میسازند.
- در نهایت گرهها هستند که تعیین میکنند چه چیزی معتبر است.
در درس بعد میبینیم یک تراکنش چگونه از گرهای به گره دیگر میرسد و پیش از ورود به بلاک کجا منتظر میماند.
این مقاله فقط برای آموزش است و توصیهی سرمایهگذاری یا سیگنال معامله نیست. معامله، بهویژه با اهرم، میتواند به از دست رفتن کل سرمایه منجر شود.