امنیت شبکه و حملهی ۵۱ درصد: مهاجم چه کاری میتواند بکند، چه کاری نمیتواند و چه هزینهای دارد
حملهی ۵۱ درصد در اثبات کار و حملههای اکثریت در اثبات سهام را بشناسید، ببینید مهاجم چه کاری از دستش برمیآید و چه کاری نه، و چرا تمرکز استخرها و سرویسها نگرانی امنیتی است.
در درسهای قبل بارها گفتیم بازنویسی تاریخچه «بسیار پرهزینه» است. این درس میپرسد: اگر کسی اکثریت قدرت یک شبکه را به دست بگیرد، دقیقاً چه کاری میتواند بکند؟ قدرت او کمتر از تصور رایج است، اما برای آسیب جدی کافی است.
حملهی ۵۱ درصد در اثبات کار
حملهی ۵۱ درصد (51% Attack) یعنی یک فرد یا گروه، بیش از نیمی از نرخ هش شبکه را در اختیار بگیرد. با این مقدار، او بهطور میانگین از بقیهی شبکه تندتر بلاک میسازد و دیر یا زود زنجیرهی او بیشترین کار انباشته را خواهد داشت. یادتان هست که گرهها همیشه زنجیرهی با بیشترین کار را درست میدانند؛ پس زنجیرهی مهاجم برنده میشود.
مهاجمی با سهم کمتر، مثلاً ۳۰ درصد، هم با شانس گاهی یکی دو بلاک را بازنویسی میکند، اما احتمال موفقیتش با هر تأیید بهسرعت کم میشود. بالای ۵۰ درصد، موفقیت در درازمدت تقریباً قطعی است.
توان و محدودیت مهاجم
آنچه از دستش برمیآید
- خرج دوبارهی سکههای خودش: مهمترین خطر. مهاجم سکههایی را به یک صرافی واریز میکند، آنها را به دارایی دیگری تبدیل و برداشت میکند و همزمان در زنجیرهی مخفی خود، همان سکهها را به آدرس دیگری از خودش میفرستد. سپس زنجیرهی بلندترش را منتشر میکند؛ واریز به صرافی از تاریخچه پاک میشود و صرافی ضرر میکند.
- سانسور: میتواند تراکنشهای افراد مشخصی را در بلاکهای خود نیاورد و بلاکهای دیگران را که آن تراکنشها را دارند با بازنویسی کنار بزند.
- حذف پاداش دیگران: با کنار زدن بلاکهای ماینرهای دیگر، همهی پاداشها را به خودش اختصاص دهد.
آنچه از دستش برنمیآید
اجماع فقط ترتیب تراکنشهای معتبر را تعیین میکند و هر گره همهی قاعدهها را خودش بررسی میکند. پس مهاجم حتی با ۹۰ درصد نرخ هش هم:
- نمیتواند سکههای دیگران را بدون کلید خصوصیشان خرج کند، چون امضای معتبر ندارد.
- نمیتواند بیش از پاداش مجاز سکه بسازد، چون گرهها بلاکش را رد میکنند.
- نمیتواند قاعدههای شبکه را عوض کند؛ بلاکهایی با قاعدهی تازه از نظر گرهها نامعتبرند.
اکثریت قدرت محاسباتی یعنی کنترل ترتیب و سانسور، نه دسترسی به کیف پول دیگران.
هزینه و انگیزه
هزینهی حمله با اندازهی شبکه رابطه دارد. در شبکهی بزرگی مانند بیتکوین، مهاجم باید دستگاههای ASIC به مقداری بیش از کل باقی شبکه تهیه و برقشان را تأمین کند؛ مقداری که در عمل در بازار یافت نمیشود. علاوه بر این، حملهی موفق احتمالاً اعتماد به شبکه و قیمت سکه را پایین میآورد و دستگاههای گران مهاجم، که فقط برای همین شبکه کاربرد دارند، کمارزش میشوند.
اما در شبکههای کوچک اثبات کار وضع فرق میکند. اگر یک شبکهی کوچک از همان الگوریتم هش یک شبکهی بزرگتر استفاده کند، مهاجم میتواند توان محاسباتی را برای چند ساعت از بازارهای اجارهی نرخ هش کرایه کند. چنین حملههایی در گذشته واقعاً رخ داده است؛ از جمله چند حملهی بازآرایی عمیق روی اتریوم کلاسیک در سالهای ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ و حملهای روی بیتکوین گلد در سال ۲۰۱۸ که به خرج دوباره در صرافیها انجامید. پس از این رویدادها، صرافیها تعداد تأیید لازم برای واریز در آن شبکهها را بسیار بالا بردند.
حملههای اکثریت در اثبات سهام
در اثبات سهام، بهجای نرخ هش، سهم از کل وثیقه اهمیت دارد و آستانهها با سازوکار نهایی شدن تعیین میشود. در شبکهای مانند اتریوم که در درس ششم دیدیم:
- بیش از یک سوم سهام میتواند با رأی ندادن، نهایی شدن را متوقف کند، تا وقتی نشت عدم فعالیت آن را کم کند.
- بیش از دو سوم سهام میتواند بلاکها را به دلخواه نهایی کند و بهطور گسترده سانسور کند.
- برگرداندن بلاکی که نهایی شده، فقط با اسلش شدن دستکم یک سوم کل وثیقه ممکن است.
یک تفاوت مهم با اثبات کار این است که مهاجم برای به دست آوردن سهام باید خود رمزارز شبکه را بخرد، که قیمتش را بالا میبرد، و اگر حمله کند، شبکه میتواند وثیقهاش را بسوزاند. در اثبات کار، دستگاههای مهاجم پس از حمله سر جایشان میمانند.
اثبات سهام نگرانیهای ویژهی خودش را هم دارد؛ از جمله حملهی دوربرد (Long-Range Attack): کسی که کلیدهای اعتبارسنجهای قدیمی را که سالها پیش خارج شدهاند بخرد، شاید بتواند تاریخچهی جایگزینی از گذشتهی دور بسازد. پاسخ شبکهها این است که گرهی تازهوارد باید از یک منبع مطمئن، یک نقطهی بازرسی اخیر را بداند و هر زنجیرهای را که با آن نخواند رد کند. به این فرض ذهنیت ضعیف (Weak Subjectivity) میگویند.
تمرکز: تهدید آرامتر
حملهی واقعی ۵۱ درصد در شبکههای بزرگ کمیاب است، اما خطر آرامتری همیشه وجود دارد: تمرکز. چند استخر ماینینگ بزرگ، چند سرویس استیکینگ پرطرفدار، یا حتی استفادهی اکثریت گرهها از یک نرمافزار واحد که اگر اشکال داشته باشد همه با هم دچار خطا شوند. هیچکدام بهتنهایی حمله نیست، اما نقطههایی میسازد که خطا یا تبانی در آنها به کل شبکه میرسد. پس تنوع ماینرها، اعتبارسنجها و نرمافزارها خودش بخشی از امنیت است.
جمعبندی
- با بیش از نیمی از نرخ هش، مهاجم میتواند تاریخچهی اخیر را بازنویسی کند، سکههای خودش را دوباره خرج کند و سانسور کند.
- او نمیتواند سکهی دیگران را خرج کند، سکهی اضافه بسازد یا قاعدهها را تغییر دهد.
- شبکههای کوچک اثبات کار در برابر توان اجارهای آسیبپذیرترند و در گذشته واقعاً هدف حمله بودهاند.
- در اثبات سهام، آستانههای یک سوم و دو سوم مهماند و تقلب وثیقه را میسوزاند.
- تمرکز استخرها، سرویسها و نرمافزارها تهدیدی آرامتر اما دائمی است.
در درس بعد همهی آموختههای این واحد را در یک مقایسه، چند تمرین عددی و یک فهرست بررسی کنار هم میگذاریم.
این مقاله فقط برای آموزش است و توصیهی سرمایهگذاری یا سیگنال معامله نیست. معامله، بهویژه با اهرم، میتواند به از دست رفتن کل سرمایه منجر شود.