اتر (ETH) و واحدهای آن: وی، گوی و اینکه اتر در شبکه به چه کاری میآید
اتر ارز بومی اتریوم است. یاد بگیرید وی و گوی چه هستند، چطور بین این واحدها تبدیل کنید و اتر در پرداخت کارمزد، انتقال ارزش و امنیت شبکه چه نقشی دارد.
در درس قبل گفتیم اتریوم نام شبکه است و اتر (Ether) با نماد ETH نام ارز بومی آن. در این درس میبینیم اتر به چه واحدهای کوچکتری تقسیم میشود، چرا این واحدها برای فهم کارمزدها لازماند و اتر در شبکه دقیقاً چه کاری انجام میدهد.
چرا اتر به واحدهای ریز تقسیم میشود؟
در واحد بیتکوین دیدید که هر بیتکوین به صد میلیون ساتوشی تقسیم میشود. اتر حتی ریزتر تقسیم میشود. کوچکترین واحد آن وی (Wei) نام دارد و هر اتر برابر است با ۱۰ به توان ۱۸ وی؛ یعنی عدد یک و پشت سرش هجده صفر.
دلیل این ریزی ساده است: رایانهی شبکه با عدد اعشاری کار نمیکند. همهی مقدارها به صورت عدد صحیح و بر حسب وی ذخیره میشوند. کیف پولها و سایتها هنگام نمایش، این عدد بزرگ را به اتر تبدیل میکنند تا برای ما خواناتر باشد.
سه واحدی که بیشتر میبینید
بین وی و اتر، واحدهای میانی زیادی تعریف شده است، اما در عمل سه واحد بیشترین کاربرد را دارند:
- اتر (ETH): واحد اصلی، برای نمایش موجودی و مبلغ انتقال.
- گوی (Gwei): برابر با یک میلیارد وی، یعنی ۱۰ به توان ۹ وی. پس هر اتر یک میلیارد گوی است. قیمت گس و کارمزدها معمولاً با گوی بیان میشود.
- وی (Wei): کوچکترین واحد، که بیشتر برنامهنویسها و خود قراردادها با آن سروکار دارند.
نام این واحدها از چهرههای شناختهشدهی دنیای رمزنگاری و رایانه گرفته شده است؛ مثلاً وی از نام وی دای (Wei Dai)، کسی که پیش از بیتکوین طرح بیمانی را مطرح کرده بود و در واحد اول با آن آشنا شدید.
تبدیل واحدها با چند مثال
قاعدهی تبدیل را اینطور به خاطر بسپارید:
- از اتر به گوی: ضرب در یک میلیارد.
- از گوی به اتر: تقسیم بر یک میلیارد.
- از گوی به وی: ضرب در یک میلیارد.
فرض کنید یک کارمزد ۴۲۰ هزار گوی شده است. برای تبدیل به اتر، ۴۲۰٬۰۰۰ را بر ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تقسیم میکنیم و به ۰٫۰۰۰۴۲ اتر میرسیم.
مثال دیگر: فرض کنید موجودی کیف پولی ۰٫۵ اتر است. این مقدار برابر است با ۵۰۰ میلیون گوی، و ۵ ضرب در ۱۰ به توان ۱۷ وی.
وقتی کیف پول عددی را با گوی نشان میدهد، تقریباً همیشه دربارهی قیمت کارمزد حرف میزند، نه مبلغ انتقال.
اتر در شبکه به چه کاری میآید؟
اتر فقط یک دارایی برای جابهجایی نیست. چند نقش مشخص در خود شبکه دارد:
پرداخت کارمزد
هر کاری روی اتریوم، از یک انتقال ساده تا اجرای یک قرارداد پیچیده، کارمزد دارد و این کارمزد فقط با اتر پرداخت میشود. حتی اگر بخواهید توکن دیگری را جابهجا کنید، باید کمی اتر در همان حساب داشته باشید تا کارمزد را بپردازید. خیلی از تازهکارها همینجا گیر میکنند: توکن دارند، اما چون اتر ندارند نمیتوانند آن را حرکت دهند.
امنیت شبکه
در روش اثبات سهام، اعتبارسنجها برای شرکت در ساخت بلاک باید مقداری اتر را در شبکه قفل کنند. این اتر قفلشده ضمانتی است که اگر تقلب کنند، بخشی از آن را از دست میدهند. جزئیات این سازوکار را در واحد اجماع دیدید.
واحد حساب و وثیقه
بسیاری از برنامههای روی اتریوم، اتر را به عنوان دارایی پایه یا وثیقه میپذیرند. این کاربردها را در درس برنامههای غیرمتمرکز بهصورت کلی میبینید.
عرضهی اتر به زبان ساده
برخلاف بیتکوین، اتر سقف عرضهی ثابت ندارد. دو نیروی مخالف بر مقدار کل آن اثر میگذارند:
- صدور: شبکه به اعتبارسنجها اتر تازه پاداش میدهد.
- سوزاندن: بخشی از هر کارمزد برای همیشه از بین میرود. این قاعده از سال ۲۰۲۱ به شبکه اضافه شد و در درس هفتم آن را دقیق میبینید.
اینکه در یک دورهی مشخص کدام نیرو بیشتر باشد، به میزان شلوغی شبکه بستگی دارد. پس عرضهی اتر بسته به شرایط میتواند کمی زیاد یا کم شود. این یک ویژگی طراحی است و به خودی خود نه خوب است نه بد.
جمعبندی
- اتر ارز بومی اتریوم است و کوچکترین واحد آن وی است.
- هر اتر یک میلیارد گوی و هر گوی یک میلیارد وی است.
- قیمت کارمزدها معمولاً بر حسب گوی بیان میشود.
- کارمزد هر کاری روی شبکه با اتر پرداخت میشود، پس برای جابهجایی توکنها هم به کمی اتر نیاز دارید.
- اتر سقف ثابت ندارد؛ صدور و سوزاندن با هم مقدار کل آن را تعیین میکنند.
در درس بعد میبینیم اتریوم موجودیها را چگونه در قالب حساب نگه میدارد و دو نوع حساب آن چه تفاوتی دارند.
این مقاله فقط برای آموزش است و توصیهی سرمایهگذاری یا سیگنال معامله نیست. معامله، بهویژه با اهرم، میتواند به از دست رفتن کل سرمایه منجر شود.