تنظیم سختی و قاعدهی زنجیرهی با بیشترین کار: شبکه چطور زمان بلاک را ثابت نگه میدارد
یاد بگیرید سختی ماینینگ بیتکوین هر ۲۰۱۶ بلاک چگونه تنظیم میشود، با دو مثال عددی حسابش کنید و ببینید چرا گرهها زنجیرهی با بیشترین کار انباشته را دنبال میکنند، نه لزوماً بلندترین را.
در درس قبل دیدیم ماینرها میآیند و میروند و نرخ هش شبکه دائم عوض میشود. اگر معمای اثبات کار همیشه یکاندازه سخت بماند، با دو برابر شدن ماینرها، بلاکها دو برابر تندتر ساخته میشوند و با رفتن آنها، کندتر. این درس توضیح میدهد شبکه چگونه بدون هیچ مدیری این مشکل را حل میکند و چطور گرهها از میان چند شاخه، یکی را انتخاب میکنند.
سختی یعنی چه؟
در درس اثبات کار گفتیم بلاک فقط وقتی معتبر است که هشش از عدد هدف کوچکتر باشد. سختی (Difficulty) راه دیگری برای بیان همین هدف است: هر چه هدف کوچکتر باشد، سختی بیشتر است. اگر سختی دو برابر شود، بهطور میانگین دو برابر هش لازم است تا یک بلاک پیدا شود.
هدف طراحی بیتکوین این است که بهطور میانگین هر ۱۰ دقیقه یک بلاک ساخته شود. این زمان ثابت برای دو چیز مهم است: اول، برنامهی عرضهی سکهها که در واحد بیتکوین دیدیم بر اساس تعداد بلاک تنظیم شده است؛ دوم، اگر بلاکها خیلی تند ساخته شوند، انشعابهای موقت بیشتر میشود، چون بلاک تازه فرصت نمیکند پیش از ساخته شدن بلاک بعدی به همهی شبکه برسد.
قاعدهی تنظیم سختی در بیتکوین
بیتکوین سختی را هر ۲۰۱۶ بلاک یک بار تنظیم میکند. اگر هر بلاک دقیقاً ۱۰ دقیقه طول بکشد:
۲۰۱۶ × ۱۰ = ۲۰٬۱۶۰ دقیقه = ۳۳۶ ساعت = ۱۴ روز
پس هر دورهی تنظیم قرار است حدود دو هفته باشد. در پایان هر دوره، هر گره خودش حساب میکند که آن ۲۰۱۶ بلاک واقعاً چقدر طول کشیده است و سختی را به همان نسبت تغییر میدهد:
سختی تازه = سختی قبلی × (۱۴ روز ÷ زمان واقعی دوره)
برای جلوگیری از جهشهای شدید، تغییر در هر دوره حداکثر چهار برابر بالا یا یکچهارم پایین است. نکتهی مهم این است که هیچ کس این عدد را اعلام نمیکند؛ همهی گرهها با یک فرمول یکسان و دادههای یکسان به یک نتیجه میرسند.
دو مثال عددی
مثال اول: ماینرهای تازه آمدهاند
فرض کنید در یک دوره ماینرهای زیادی به شبکه پیوستهاند و ۲۰۱۶ بلاک بهجای ۱۴ روز در ۱۰ روز ساخته شده است. سختی تازه:
سختی قبلی × (۱۴ ÷ ۱۰) = سختی قبلی × ۱٫۴
یعنی سختی ۴۰ درصد بالا میرود. اگر نرخ هش در دورهی بعد همان بماند، زمان بلاک دوباره به حدود ۱۰ دقیقه برمیگردد. میانگین زمان هر بلاک در این دوره ۱۰ × ۱۰ ÷ ۱۴، یعنی حدود ۷٫۱ دقیقه بوده است.
مثال دوم: بخشی از ماینرها رفتهاند
حالا فرض کنید پس از کاهش درآمد، ماینرهای پرهزینه دستگاههایشان را خاموش کردهاند و دوره ۲۰ روز طول کشیده است:
سختی قبلی × (۱۴ ÷ ۲۰) = سختی قبلی × ۰٫۷
سختی ۳۰ درصد کم میشود و ماینرهای باقیمانده بلاکها را دوباره با سرعت عادی پیدا میکنند. همان سازوکاری که در درس هاوینگ به آن اشاره شد، همین است.
تنظیم سختی مثل ترموستات است: شبکه دمای اتاق را، یعنی زمان بلاک را، ثابت نگه میدارد، هر چقدر هم بخاریها کم یا زیاد شوند.
چند نکته دربارهی این سازوکار
- تأخیر دارد: چون تنظیم فقط هر دو هفته انجام میشود، اگر نرخ هش ناگهان بسیار کم شود، بلاکها تا پایان دوره کند ساخته میشوند.
- به زمان سربرگ تکیه دارد: زمان هر بلاک را ماینر مینویسد، اما گرهها زمانهایی را که خیلی دور از واقعیت باشد نمیپذیرند.
- در شبکههای دیگر فرق دارد: بسیاری از شبکههای اثبات کار، سختی را پس از هر بلاک و بر اساس میانگین بلاکهای اخیر تنظیم میکنند تا سریعتر واکنش نشان دهند.
کدام زنجیره درست است؟
در واحد قبل دیدیم گاهی دو بلاک همزمان ساخته میشود و زنجیره برای مدتی دوشاخه میشود. معمولاً گفته میشود گرهها «بلندترین زنجیره» را انتخاب میکنند. این جمله سادهشده است. قاعدهی دقیق در بیتکوین این است: گرهها زنجیرهای را دنبال میکنند که بیشترین کار انباشته (Most Accumulated Work) را دارد؛ یعنی مجموع سختی همهی بلاکهایش از همه بیشتر است.
چرا تعداد بلاک کافی نیست؟ فرض کنید مهاجمی شاخهی جداگانهای بسازد و با دستکاری زمانها، کاری کند که سختی آن شاخه خیلی پایین بیاید. در این صورت میتواند بلاکهای بسیار زیادی با هزینهی کم بسازد. اگر قاعده فقط تعداد بلاک را بشمارد، شاخهی ارزان او برنده میشد. اما با شمردن کار انباشته، هزاران بلاک آسان در برابر بلاکهای کمتر اما سختتر شبکهی واقعی، وزنی ندارند.
در شرایط عادی، که سختی در هر دو شاخه یکسان است، بیشترین کار و بیشترین تعداد بلاک یکی هستند؛ برای همین آن عبارت سادهشده رایج شده است.
جمعبندی
- سختی میگوید پیدا کردن یک بلاک بهطور میانگین چند هش لازم دارد.
- بیتکوین هر ۲۰۱۶ بلاک، حدود دو هفته، سختی را به نسبت ۱۴ روز به زمان واقعی دوره تنظیم میکند، با حداکثر چهار برابر تغییر.
- این تنظیم بدون مدیر، با محاسبهی یکسان در همهی گرهها انجام میشود.
- گرهها زنجیرهی دارای بیشترین کار انباشته را درست میدانند، نه صرفاً زنجیرهی دارای بیشترین بلاک.
در درس بعد سراغ خانوادهی دوم اجماع میرویم: اثبات سهام، که بهجای برق، وثیقه را پشتوانهی رأی قرار میدهد.
این مقاله فقط برای آموزش است و توصیهی سرمایهگذاری یا سیگنال معامله نیست. معامله، بهویژه با اهرم، میتواند به از دست رفتن کل سرمایه منجر شود.