وایتپیپر بیتکوین و ساتوشی ناکاموتو: متن ۲۰۰۸ چه میگفت و نویسندهاش کیست
وایتپیپر بیتکوین چیست، در اکتبر ۲۰۰۸ چگونه منتشر شد، ایدههای اصلی آن به زبان ساده کداماند و دربارهی ساتوشی ناکاموتو، نویسندهی ناشناس آن، چه چیزی واقعاً میدانیم.
در درس قبل دیدیم که ایدههای پول دیجیتال سالها در جریان بود. نقطهای که این ایدهها به یک طرح کامل تبدیل شد، متنی کوتاه بود که در پاییز ۲۰۰۸ منتشر شد. در این درس با این متن، ساختار آن و نویسندهی مرموزش آشنا میشویم.
وایتپیپر یعنی چه؟
وایتپیپر (Whitepaper) در اصل به گزارشی رسمی گفته میشود که یک مسئله و راهحل پیشنهادی آن را توضیح میدهد. در دنیای کریپتو، این کلمه به متنی گفته میشود که سازندگان یک پروژه در آن طراحی و هدفهایشان را شرح میدهند. بیتکوین اولین وایتپیپر کریپتویی بود و بسیاری از پروژههای بعدی از این سنت پیروی کردند. ارزیابی وایتپیپر پروژههای دیگر موضوع واحد آخر همین سطح است.
انتشار در اکتبر ۲۰۰۸
در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸، فردی با نام ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) پیامی در یک فهرست ایمیلی دربارهی رمزنگاری فرستاد و پیوند متنی را با عنوان «بیتکوین: یک سیستم پول نقد الکترونیکی همتا به همتا» در آن گذاشت. این متن فقط حدود ۹ صفحه بود.
زمان انتشار هم جالب توجه است: پاییز ۲۰۰۸ اوج بحران مالی جهانی بود و چند بانک بزرگ با کمک دولتها نجات داده میشدند. خود متن وایتپیپر دربارهی بحران صحبتی نمیکند، اما در اولین بلاک شبکه که چند ماه بعد ساخته شد، نشانهای از آن دوران ثبت شده است.
ایدههای اصلی متن به زبان ساده
وایتپیپر چند بخش کوتاه دارد. خلاصهی ایدههای آن را میتوان اینطور گفت:
- پرداخت بدون واسطه: پرداختهای اینترنتی به نهادهای مالی وابستهاند و این اعتماد هزینه دارد؛ هدف، سیستمی است که دو طرف مستقیماً با هم معامله کنند.
- زنجیرهی امضاها: هر سکه زنجیرهای از امضاهای دیجیتال است. هر صاحب، سکه را با امضای خودش به صاحب بعدی منتقل میکند.
- مهر زمانی: برای جلوگیری از خرج دوباره، همه باید بر سر ترتیب تراکنشها توافق کنند. تراکنشها در بلاکهایی دستهبندی میشوند که هر کدام به بلاک قبلی وصل است.
- اثبات کار: ساختن هر بلاک به کار محاسباتی نیاز دارد و زنجیرهای که بیشترین کار پشت آن است، تاریخچهی معتبر شمرده میشود.
- انگیزه: کسی که بلاک میسازد، سکهی تازه و کارمزد تراکنشها را پاداش میگیرد. متن اشاره میکند که وقتی سکههای از پیش تعیینشده تمام شوند، این انگیزه میتواند کاملاً از کارمزدها بیاید.
- امنیت در برابر مهاجم: تا وقتی بیشتر توان محاسباتی در دست شرکتکنندگان درستکار باشد، بازنویسی تاریخچه برای مهاجم بسیار سخت است.
جالب است بدانید که خود وایتپیپر عدد ۲۱ میلیون و برنامهی دقیق نصف شدن پاداش را ذکر نمیکند؛ این جزئیات در نرمافزاری آمد که ساتوشی بعداً منتشر کرد.
اولین بلاک و پیام روزنامه
در ۳ ژانویهی ۲۰۰۹، اولین بلاک شبکه که به آن بلاک پیدایش (Genesis Block) میگویند ساخته شد. ساتوشی در دادههای این بلاک تیتر روزنامهی بریتانیایی تایمز همان روز را قرار داد که دربارهی آماده شدن وزیر دارایی بریتانیا برای دومین بستهی نجات بانکها بود. این تیتر هم نشان میدهد بلاک زودتر از آن تاریخ ساخته نشده و هم معمولاً بهعنوان اشارهای به نقد نظام بانکی تعبیر میشود.
پاداش این بلاک، یعنی ۵۰ بیتکوین، به دلیل نحوهی نوشته شدن کد هرگز قابل خرج کردن نیست. چند روز بعد، در ژانویهی ۲۰۰۹، اولین نسخهی نرمافزار بیتکوین برای عموم منتشر شد.
ساتوشی ناکاموتو کیست؟
پاسخ کوتاه این است: هیچکس با قطعیت نمیداند. چیزهایی که میدانیم اینهاست:
- ساتوشی در سالهای اول با ایمیل و در یک انجمن اینترنتی با برنامهنویسان دیگر گفتوگو میکرد و روی کد کار میکرد.
- حدود سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱، بهتدریج کار نرمافزار را به برنامهنویسان دیگر سپرد و پس از آن پیام عمومی تأییدشدهای از او منتشر نشد.
- معلوم نیست ساتوشی یک نفر است یا یک گروه.
در این سالها افراد مختلفی بهعنوان ساتوشی معرفی شدهاند یا خودشان چنین ادعایی کردهاند، اما هیچ ادعایی با مدرکی قطعی، مثل خرج کردن سکههایی که بیتردید متعلق به ساتوشی است، اثبات نشده است.
ناشناس ماندن سازنده باعث شد بیتکوین رهبر یا چهرهای نداشته باشد که بتوان آن را کنترل یا تحت فشار گذاشت.
جمعبندی
- وایتپیپر بیتکوین در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸ با نام ساتوشی ناکاموتو منتشر شد و حدود ۹ صفحه بود.
- ایدههای اصلی آن پرداخت بدون واسطه، زنجیرهی امضاها، بلاکهای مرتبشده، اثبات کار و پاداش برای سازندگان بلاک است.
- بلاک پیدایش در ۳ ژانویهی ۲۰۰۹ ساخته شد و تیتر یک روزنامه را در خود دارد.
- هویت ساتوشی هنوز بهطور قطعی معلوم نیست.
در درس بعد سالهای نخست شبکه و رویدادهایی را مرور میکنیم که بیتکوین را از یک آزمایش کوچک به یک دارایی شناختهشده رساند.
این مقاله فقط برای آموزش است و توصیهی سرمایهگذاری یا سیگنال معامله نیست. معامله، بهویژه با اهرم، میتواند به از دست رفتن کل سرمایه منجر شود.