اسپرد چیست و چطور آن را به دلار و به درصد حساب کنیم

در درس قبل دیدیم که خرید فوری با قیمت Ask و فروش فوری با قیمت Bid انجام می‌شود و Ask همیشه از Bid بالاتر است. فاصله‌ی این دو قیمت را اسپرد (Spread) می‌نامند. اسپرد شاید عدد کوچکی به نظر برسد، اما در هر معامله‌ی فوری پرداخت می‌شود و اگر زیاد معامله کنید، جمع آن قابل توجه می‌شود. در این درس یاد می‌گیریم اسپرد را بخوانیم و حساب کنیم.

تعریف ساده‌ی اسپرد

اسپرد یعنی:

اسپرد = Ask − Bid

اگر Bid برابر ۹۹٫۹۰ دلار و Ask برابر ۱۰۰٫۱۰ دلار باشد، اسپرد ۰٫۲۰ دلار است. این عدد می‌گوید اگر یک واحد را فوری بخرید و بلافاصله فوری بفروشید، بدون هیچ تغییری در بازار، ۰٫۲۰ دلار برای هر واحد از دست می‌دهید.

برای همین اسپرد را یک هزینه‌ی پنهان معامله می‌دانند: روی هیچ صورت‌حسابی جدا نوشته نمی‌شود، اما در قیمتی که با آن معامله می‌کنید پنهان است.

چرا اسپرد را به درصد حساب می‌کنیم

اسپرد ۰٫۲۰ دلار برای دارایی‌ای که حدود ۱۰۰ دلار قیمت دارد، خیلی کم است؛ اما همین ۰٫۲۰ دلار برای دارایی‌ای که ۱ دلار قیمت دارد، بسیار زیاد است. پس برای مقایسه‌ی بازارهای مختلف باید اسپرد را نسبت به قیمت بسنجیم:

اسپرد درصدی = (Ask − Bid) ÷ قیمت میانی × ۱۰۰

قیمت میانی، همان‌طور که در درس قبل دیدیم، میانگین Bid و Ask است.

مثال اول

فرض کنید Bid برابر ۹۹٫۹۰ و Ask برابر ۱۰۰٫۱۰ دلار است.

1. اسپرد: ۱۰۰٫۱۰ − ۹۹٫۹۰ = ۰٫۲۰ دلار
2. قیمت میانی: (۹۹٫۹۰ + ۱۰۰٫۱۰) ÷ ۲ = ۱۰۰ دلار
3. اسپرد درصدی: ۰٫۲۰ ÷ ۱۰۰ × ۱۰۰ = ۰٫۲ درصد

مثال دوم

فرض کنید برای یک توکن کوچک خیالی، Bid برابر ۰٫۰۴۹۵ و Ask برابر ۰٫۰۵۰۵ دلار است.

1. اسپرد: ۰٫۰۵۰۵ − ۰٫۰۴۹۵ = ۰٫۰۰۱۰ دلار
2. قیمت میانی: (۰٫۰۴۹۵ + ۰٫۰۵۰۵) ÷ ۲ = ۰٫۰۵۰۰ دلار
3. اسپرد درصدی: ۰٫۰۰۱۰ ÷ ۰٫۰۵۰۰ × ۱۰۰ = ۲ درصد

عدد اسپرد در مثال دوم به دلار خیلی کوچک‌تر است (یک‌هزارم دلار)، اما به درصد ده برابر مثال اول است. این همان دلیلی است که همیشه درصد را نگاه می‌کنیم.

اسپرد در عمل چقدر خرج دارد

فرض کنید در هر دو بازار بالا ۱۰۰۰ دلار خرید فوری انجام دهید و بلافاصله همه را فوری بفروشید، و قیمت‌ها هم تکان نخورند:

• در بازار اول: ۱۰۰۰ ÷ ۱۰۰٫۱۰ حدود ۹٫۹۹ واحد می‌دهد. فروش آن با ۹۹٫۹۰ حدود ۹۹۸ دلار برمی‌گرداند. هزینه حدود ۲ دلار است.
• در بازار دوم: ۱۰۰۰ ÷ ۰٫۰۵۰۵ حدود ۱۹٬۸۰۲ واحد می‌دهد. فروش آن با ۰٫۰۴۹۵ حدود ۹۸۰ دلار برمی‌گرداند. هزینه حدود ۲۰ دلار است.

یعنی رفت و برگشت کامل تقریباً به اندازه‌ی اسپرد درصدی خرج دارد. حالا تصور کنید کسی روزی ده بار در بازار دوم این کار را بکند: فقط از اسپرد، بخش بزرگی از سرمایه‌اش آب می‌شود. این هزینه جدا از کارمزد (Fee) سایت است که آن هم روی معامله اضافه می‌شود.

قبل از معامله در بازاری که نمی‌شناسید، اسپرد درصدی را حساب کنید. اگر بزرگ است، معامله‌ی مکرر در آن بازار بسیار پرهزینه است.

چه چیزهایی اسپرد را بزرگ یا کوچک می‌کند

اسپرد عددی ثابت نیست و از لحظه‌ای به لحظه‌ی دیگر عوض می‌شود. چند عامل اصلی آن را تعیین می‌کنند:

• نقدشوندگی (Liquidity): هر چه خریداران و فروشندگان بیشتری با سفارش‌های بزرگ‌تر در بازار باشند، رقابت بیشتر است و Bid و Ask به هم نزدیک‌تر می‌شوند. بازارهای پرطرفدار معمولاً اسپرد بسیار کمی دارند.
• نوسان (Volatility): وقتی قیمت سریع و تند تغییر می‌کند، مثلاً هنگام یک خبر مهم، کسانی که سفارش خرید و فروش در بازار می‌گذارند محتاط‌تر می‌شوند و فاصله‌ی قیمت‌هایشان را بیشتر می‌کنند.
• ساعت بازار: در بازارهایی که ساعت کاری دارند، نزدیک باز و بسته شدن بازار یا در ساعت‌های خلوت، اسپرد معمولاً بیشتر است. حتی در بازارهای همیشه‌باز کریپتو هم ساعت‌های شلوغ و خلوت وجود دارد.
• اندازه و شهرت دارایی: دارایی‌های بزرگ و شناخته‌شده معمولاً اسپرد کمتری از دارایی‌های کوچک و تازه دارند.

اسپرد را با لغزش اشتباه نگیرید

اسپرد فقط فاصله‌ی بهترین Bid و بهترین Ask است. اگر سفارش شما بزرگ‌تر از مقداری باشد که با بهترین قیمت عرضه شده، بخشی از آن با قیمت‌های بدتر پر می‌شود. این پدیده لغزش قیمت (Slippage) نام دارد و در سطح معامله‌های اول، در کنار کارمزد و اسپرد، به‌عنوان هزینه‌ی واقعی معامله بررسی می‌شود. پس اسپرد کوچک به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که یک سفارش بزرگ هم ارزان پر شود.

جمع‌بندی

اسپرد فاصله‌ی Ask و Bid است و هر معامله‌ی فوری آن را می‌پردازد. برای مقایسه‌ی بازارها، اسپرد را بر قیمت میانی تقسیم کنید و به درصد ببینید. نقدشوندگی کم، نوسان زیاد، ساعت‌های خلوت و دارایی‌های کوچک، اسپرد را بزرگ‌تر می‌کنند.

درس بعد سراغ پرکاربردترین عدد نوار آمار می‌رود: تغییر ۲۴ ساعته و این‌که دقیقاً با چه چیزی مقایسه می‌شود.