قیمت پیشنهادی خرید و فروش (Bid و Ask) و فرق آن‌ها با آخرین قیمت
چرا قیمتی که روی صفحه می‌بینید همان قیمتی نیست که با آن معامله می‌کنید؟ در این درس Bid، Ask و آخرین قیمت را با مثال ساده می‌شناسید.
در درس قبل دیدیم که بزرگ‌ترین عدد صفحه معمولاً آخرین قیمت است. اما اگر روی دکمه‌ی خرید بزنید، ممکن است با قیمتی کمی بالاتر بخرید، و اگر بفروشید، با قیمتی کمی پایین‌تر. دلیلش این است که در هر بازار، در هر لحظه، دو قیمت جداگانه وجود دارد: قیمتی که خریداران پیشنهاد می‌دهند و قیمتی که فروشندگان می‌خواهند. این درس این دو قیمت را توضیح می‌دهد.
بازار مثل یک بازارچه‌ی چانه‌زنی
یک بازارچه را تصور کنید که چند نفر می‌خواهند یک کالا را بخرند و چند نفر دیگر می‌خواهند همان کالا را بفروشند. هر خریدار می‌گوید حاضر است حداکثر چقدر بپردازد، و هر فروشنده می‌گوید حداقل چقدر می‌خواهد. تا وقتی بالاترین پیشنهاد خریداران از پایین‌ترین درخواست فروشندگان کمتر باشد، معامله‌ای انجام نمی‌شود و هر دو گروه منتظر می‌مانند.
بازارهای مالی هم همین‌طور کار می‌کنند، فقط سریع‌تر و با تعداد بسیار بیشتری آدم و سفارش.
قیمت پیشنهادی خرید (Bid)
قیمت پیشنهادی خرید (Bid) بالاترین قیمتی است که در این لحظه یک خریدار حاضر است بپردازد. اگر شما بخواهید همین حالا بفروشید، طرف معامله‌ی شما همین خریدار است؛ پس شما با قیمت Bid می‌فروشید.
این نکته در ابتدا گیج‌کننده است: Bid را «قیمت خرید» می‌نامند، چون قیمت خریداران است، اما برای شمایی که می‌خواهید بفروشید، قیمت فروش شماست.
قیمت پیشنهادی فروش (Ask)
قیمت پیشنهادی فروش (Ask) که گاهی به آن Offer هم می‌گویند، پایین‌ترین قیمتی است که در این لحظه یک فروشنده حاضر است با آن بفروشد. اگر شما بخواهید همین حالا بخرید، از همین فروشنده می‌خرید؛ پس با قیمت Ask می‌خرید.
برای به خاطر سپردن یک قاعده‌ی ساده کافی است:
- خرید فوری با Ask انجام می‌شود که همیشه بالاتر است.
- فروش فوری با Bid انجام می‌شود که همیشه پایین‌تر است.
یعنی کسی که عجله دارد، همیشه کمی به ضرر خودش معامله می‌کند. این هزینه‌ی سرعت است.
قاعده‌ی حفظ کردنی: فوری می‌خرید؟ قیمت بالاتر (Ask). فوری می‌فروشید؟ قیمت پایین‌تر (Bid).
آخرین قیمت از کجا می‌آید
هر بار که یک خریدار و یک فروشنده به توافق می‌رسند، یک معامله ثبت می‌شود. آخرین قیمت (Last Price) همان قیمت آخرین معامله‌ی ثبت‌شده است. اگر آخرین کسی که معامله کرد فوری خرید، آخرین قیمت برابر Ask آن لحظه بوده است؛ اگر فوری فروخت، برابر Bid.
به همین دلیل آخرین قیمت معمولاً بین Bid و Ask یا روی یکی از آن‌ها قرار دارد، و با هر معامله‌ی تازه بین این دو بالا و پایین می‌پرد، حتی اگر Bid و Ask اصلاً عوض نشده باشند.
یک مثال ساده
فرض کنید در صفحه‌ی یک دارایی خیالی این عددها را می‌بینید:
- Bid: ۹۹٫۹۰ دلار
- Ask: ۱۰۰٫۱۰ دلار
- آخرین قیمت: ۱۰۰٫۰۰ دلار
اگر همین حالا ۱ واحد بخرید، حدود ۱۰۰٫۱۰ دلار می‌پردازید، نه ۱۰۰. اگر همین حالا ۱ واحد بفروشید، حدود ۹۹٫۹۰ دلار می‌گیرید. آخرین قیمت ۱۰۰ فقط می‌گوید معامله‌ی قبلی با چه قیمتی بوده است.
حالا اگر بلافاصله بعد از خرید پشیمان شوید و بفروشید، ۱۰۰٫۱۰ داده‌اید و ۹۹٫۹۰ گرفته‌اید؛ یعنی ۰٫۲۰ دلار برای هر واحد از دست داده‌اید، بدون این‌که قیمت تکان خورده باشد. این فاصله «اسپرد» نام دارد و موضوع درس بعد است.
قیمت میانی (Mid Price)
بعضی سایت‌ها به جای آخرین قیمت، قیمت میانی (Mid Price) را نشان می‌دهند؛ یعنی میانگین Bid و Ask. در مثال بالا قیمت میانی می‌شود (۹۹٫۹۰ + ۱۰۰٫۱۰) ÷ ۲ = ۱۰۰٫۰۰ دلار. قیمت میانی نسبت به آخرین قیمت آرام‌تر است و با هر معامله‌ی کوچک نمی‌پرد، برای همین برای نشان دادن «قیمت تقریبی» دارایی مناسب است. اما دقت کنید: با قیمت میانی هم معمولاً نمی‌توانید فوری معامله کنید.
Bid و Ask را کجای صفحه پیدا کنیم
در سایت‌های معاملاتی، Bid و Ask بالای دفتر سفارش (Order Book) دیده می‌شوند: معمولاً بهترین پیشنهاد خرید با رنگ سبز و بهترین پیشنهاد فروش با رنگ قرمز، و هر دو نزدیک به هم در وسط. در فرم سفارش هم گاهی کنار دکمه‌ی خرید، Ask و کنار دکمه‌ی فروش، Bid نوشته می‌شود. کار با دفتر سفارش و عمق آن را در سطح معامله‌های اول یاد می‌گیرید؛ اینجا همین‌قدر کافی است که بدانید بهترین دو قیمت آن همان Bid و Ask هستند.
در سایت‌های اطلاعات بازار که خودشان معامله انجام نمی‌دهند، اغلب Bid و Ask نشان داده نمی‌شود و فقط یک قیمت می‌بینید که از چند بازار جمع شده است. چنین عددی برای آگاهی خوب است، اما قیمت اجرای معامله‌ی شما نیست.
جمع‌بندی
در هر لحظه دو قیمت وجود دارد: Bid، بالاترین پیشنهاد خریداران که شما با آن می‌فروشید، و Ask، پایین‌ترین درخواست فروشندگان که شما با آن می‌خرید. آخرین قیمت فقط قیمت معامله‌ی قبلی است و قیمت میانی، میانگین این دو است. هیچ‌کدام از این دو عدد آخر تضمین نمی‌کند که معامله‌ی بعدی شما با همان قیمت انجام شود.
درس بعد به فاصله‌ی بین Bid و Ask، یعنی اسپرد، می‌پردازد و نشان می‌دهد چطور آن را حساب کنیم.
این مقاله فقط برای آموزش است و توصیه‌ی سرمایه‌گذاری یا سیگنال معامله نیست. معامله، به‌ویژه با اهرم، می‌تواند به از دست رفتن کل سرمایه منجر شود.