ارزش بازار چیست: قیمت ضرب در تعداد، و ارزش کاملاً رقیقشده
ارزش بازار اندازهی کل یک دارایی را نشان میدهد، نه قیمت یک واحد آن را. در این درس محاسبهی ارزش بازار، ارزش کاملاً رقیقشده و برداشتهای اشتباه رایج را میبینید.
تا اینجا همهی عددهایی که خواندیم دربارهی یک واحد از دارایی یا دربارهی معاملهها بودند. اما در صفحههای اطلاعات بازار، یک عدد بزرگ دیگر هم هست که اندازهی کل دارایی را نشان میدهد: ارزش بازار (Market Cap). فهرستهایی که داراییها را رتبهبندی میکنند، معمولاً بر اساس همین عدد مرتب شدهاند. در این درس میبینیم این عدد چطور ساخته میشود و چه چیزی را نمیگوید.
فرمول سادهی ارزش بازار
ارزش بازار از ضرب دو عدد به دست میآید:
ارزش بازار = قیمت یک واحد × تعداد واحدهای موجود
برای سهام یک شرکت، تعداد واحدها همان تعداد سهمهای منتشرشده است. برای رمزارزها، معمولاً از عرضهی در گردش (Circulating Supply) استفاده میشود؛ یعنی تعداد واحدهایی که الان در دست مردم و قابل معاملهاند، نه واحدهایی که هنوز ساخته یا آزاد نشدهاند.
مثال
فرض کنید یک توکن خیالی قیمتی برابر ۲ دلار دارد و ۵۰ میلیون واحد از آن در گردش است:
ارزش بازار = ۲ × ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار، یعنی ۱۰۰ میلیون دلار.
اگر قیمت فردا ۱۰ درصد بالا برود و به ۲٫۲ دلار برسد و تعداد ثابت بماند، ارزش بازار هم ۱۰ درصد بالا میرود و ۱۱۰ میلیون دلار میشود. پس ارزش بازار با قیمت همراه است، به شرط اینکه تعداد واحدها عوض نشود.
ارزش کاملاً رقیقشده
در بسیاری از رمزارزها، همهی واحدها از روز اول در گردش نیستند. بخشی هنوز ساخته نشده یا در اختیار تیم و سرمایهگذاران اولیه است و طبق یک برنامه کمکم آزاد میشود. برای همین بیشتر صفحهها یک عدد دیگر هم نشان میدهند: ارزش کاملاً رقیقشده (Fully Diluted Valuation یا FDV).
ارزش کاملاً رقیقشده = قیمت یک واحد × حداکثر تعداد واحدهایی که روزی وجود خواهد داشت
در مثال بالا، اگر حداکثر عرضهی آن توکن ۲۰۰ میلیون واحد باشد:
ارزش کاملاً رقیقشده = ۲ × ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۴۰۰ میلیون دلار
یعنی فقط یکچهارم واحدها الان در گردشاند. اگر روزی سهچهارم دیگر هم وارد بازار شوند و قیمت همان ۲ دلار بماند، ارزش کل چهار برابر میشود. فاصلهی زیاد بین ارزش بازار و ارزش کاملاً رقیقشده یعنی مقدار زیادی عرضهی آینده در راه است. انواع عرضه، برنامهی آزادسازی و توکنومیکس را در سطح کریپتو مفصل یاد میگیرید.
اگر ارزش کاملاً رقیقشده چند برابر ارزش بازار است، بدانید که بیشتر واحدهای این دارایی هنوز وارد بازار نشدهاند.
ارزش بازار پول واقعی نیست
یک برداشت اشتباه بسیار رایج این است که ارزش بازار را «پولی که در این دارایی سرمایهگذاری شده» یا «پولی که میشود از آن بیرون کشید» بدانیم. هیچکدام درست نیست.
ارزش بازار فقط میگوید اگر همهی واحدها با آخرین قیمت ارزشگذاری شوند، جمعشان چقدر میشود. اما آخرین قیمت ممکن است با معاملهی تعداد کمی از واحدها ساخته شده باشد. اگر همهی دارندگان با هم بخواهند بفروشند، خریدار کافی با آن قیمت پیدا نمیشود و قیمت شدیداً پایین میآید. پس هیچوقت نمیتوان کل ارزش بازار را به پول نقد تبدیل کرد.
به همین دلیل، وقتی خبری میگوید «ارزش بازار فلان دارایی در یک روز فلان میلیارد دلار کم شد»، معنایش این نیست که این مقدار پول از جایی بیرون رفته یا گم شده است؛ فقط یعنی قیمت پایین آمده و ضرب آن در تعداد، عدد کوچکتری داده است.
رتبهبندی بر اساس ارزش بازار
سایتهای اطلاعات بازار معمولاً داراییها را از بیشترین ارزش بازار به کمترین مرتب میکنند و به هر کدام یک رتبه میدهند. گاهی هم سهم هر دارایی از ارزش کل بازار را به درصد نشان میدهند. این رتبهبندی فقط دربارهی اندازه است، نه کیفیت، امنیت یا آیندهی یک دارایی. یک دارایی بزرگ هم میتواند ضرر بدهد و یک دارایی کوچک ممکن است هیچوقت بزرگ نشود.
با این حال، اندازه چیزهای مفیدی میگوید: داراییهای بزرگتر معمولاً بازارهای عمیقتر، اسپرد کمتر و نوسان روزانهی کمتری نسبت به داراییهای بسیار کوچک دارند. البته این یک گرایش کلی است، نه قانون.
دادهی عرضه از کجا میآید
ارزش بازار فقط به اندازهی دقت عدد عرضه درست است. سایتهای مختلف ممکن است عرضهی در گردش یک توکن را متفاوت حساب کنند؛ مثلاً بعضی واحدهای قفلشده یا سوزاندهشده را کم کنند و بعضی نه. به همین دلیل ارزش بازار یک دارایی در دو سایت میتواند فرق کند. اگر عدد برایتان مهم است، ببینید سایت عرضه را از چه منبعی آورده است.
جمعبندی
ارزش بازار حاصل ضرب قیمت در تعداد واحدهای در گردش است و اندازهی کل یک دارایی را نشان میدهد. ارزش کاملاً رقیقشده همان حساب را با حداکثر عرضه انجام میدهد و فاصلهی این دو، عرضهی آینده را نشان میدهد. ارزش بازار پول نقد واقعی نیست و رتبهی بالا هم نشانهی کیفیت یا سود نیست.
درس بعد نشان میدهد چرا قیمت یک واحد بهتنهایی نمیگوید یک دارایی ارزان است یا گران، و چطور ارزش بازار و حجم را کنار هم بخوانیم.
این مقاله فقط برای آموزش است و توصیهی سرمایهگذاری یا سیگنال معامله نیست. معامله، بهویژه با اهرم، میتواند به از دست رفتن کل سرمایه منجر شود.