سنجیدن پیشرفت یادگیری: خودآزمایی، روش توضیح ساده و بازبینی ماهانه
یاد میگیرید چطور با خودآزمایی، توضیح دادن مفاهیم به زبان ساده و یک بازبینی ماهانه بفهمید واقعاً چقدر یاد گرفتهاید و برنامهتان را کجا باید اصلاح کنید.
تا اینجای واحد، هدف نوشتیم، عادت ساختیم، یادداشت برداشتیم، منبع انتخاب کردیم و تمرین بدون پول را شروع کردیم. اما از کجا بفهمیم این همه کار واقعاً اثر داشته است؟ در این درس چند روش ساده برای خودارزیابی (Self-assessment) را یاد میگیرید.
حس آشنایی با فهمیدن یکی نیست
وقتی متنی را چند بار میخوانید، کلمههایش آشنا به نظر میرسند و حس میکنید آن را بلدید. اما این حس میتواند فریبنده باشد. به آن توهم دانستن (Illusion of Competence) میگویند: آشنا بودن یک مطلب را با توانایی بهکار بردنش اشتباه میگیریم.
تنها راه مطمئن این است که خودتان را در موقعیتی بگذارید که باید از دانستهتان استفاده کنید: توضیح بدهید، حساب کنید یا مثال بزنید. اگر بتوانید، یاد گرفتهاید؛ اگر نتوانید، میدانید کجا را دوباره بخوانید.
خودآزمایی: سؤالهایتان را خودتان بسازید
بعد از تمام کردن هر واحد، ده سؤال برای خودتان بنویسید. سؤالها را از سه نوع انتخاب کنید:
- سؤال تعریف: «نقدشوندگی یعنی چه؟»
- سؤال محاسبه: «اگر قیمت از ۸۰ به ۱۰۰ برسد، تغییر چند درصد است؟» (جواب: ۲۰ تقسیم بر ۸۰، یعنی ۲۵ درصد.)
- سؤال کاربرد: «اگر کسی بازده ثابت ماهانهی بالا وعده بدهد، چه نشانههایی را باید بررسی کنم؟»
چند روز بعد، بدون نگاه کردن به یادداشتها به سؤالها جواب بدهید. سؤالهایی که درست جواب ندادید، فهرست مرور هفتهی بعد شما میشوند. سؤالهای کاربردی معمولاً سختترند و ارزش بیشتری دارند، چون نشان میدهند مفهوم را در موقعیت تازه هم میتوانید به کار ببرید.
روش توضیح ساده
یکی از قویترین روشها این است که مفهومی را طوری توضیح دهید که یک نوجوان یا کسی که هیچ آشنایی با بازار ندارد بفهمد. این روش را اغلب روش فاینمن (Feynman Technique) مینامند و چهار قدم دارد:
- مفهوم را بالای یک برگه بنویسید، مثلاً «تورم».
- با سادهترین کلمهها و بدون اصطلاح تخصصی، آن را توضیح دهید.
- هر جا گیر کردید یا مجبور شدید از اصطلاح سخت استفاده کنید، به منبع برگردید.
- توضیح را سادهتر کنید و یک مثال روزمره به آن اضافه کنید.
اگر بتوانید تورم را با مثال قیمت نان در دو سال مختلف توضیح دهید، یعنی آن را فهمیدهاید. اگر فقط بتوانید تعریف کتابیاش را تکرار کنید، هنوز کار دارید.
پیشرفت را با شاخصهای رفتاری بسنجید
پیشرفت یادگیری را نباید با سود یا زیان سنجید، بهخصوص در تمرین بدون پول. شاخصهای بهتر اینها هستند:
- چند درس را در این ماه طبق برنامه خواندید؟
- چند روز از هفته عادت مطالعه را حفظ کردید؟
- چند اصطلاح تازه به واژهنامهی شخصی اضافه شد؟
- در خودآزمایی، چند درصد سؤالها را درست جواب دادید؟
- چند مشاهده یا تمرین کاغذی کامل، با دلیل و نتیجه، ثبت کردید؟
فرض کنید در ماه اول از ده سؤال خودآزمایی شش تا را درست جواب دادهاید و در ماه دوم هشت تا را. یعنی از ۶۰ درصد به ۸۰ درصد رسیدهاید؛ این ۲۰ واحد درصد بهبود است. این عدد، تصویر روشنتری از پیشرفت شما میدهد تا هر حس مبهمی.
بازبینی ماهانه
ماهی یک بار، نیم ساعت برای بازبینی (Review) بگذارید و به این سؤالها جواب دهید:
- به هدفهای این ماه رسیدم؟ اگر نه، چرا؟
- کدام عادت خوب کار کرد و کدام نه؟
- سختترین مفهوم این ماه چه بود؟
- آیا وقتی که برای یادگیری گذاشتم واقعبینانه بود؟
- برای ماه بعد چه چیزی را تغییر میدهم؟
جوابها را با تاریخ در دفترچه بنویسید. بعد از چند ماه، همین بازبینیها نشان میدهند چه مسیری را طی کردهاید.
عقب افتادن از برنامه شکست نیست؛ اطلاعات است. برنامه را با واقعیت زندگیتان هماهنگ کنید، نه برعکس.
وقتی پیشرفت کند است
گاهی چند هفته حس میکنید جلو نمیروید. این طبیعی است، بهخصوص وقتی به مفاهیم سختتر میرسید. در این مواقع چند کار کمک میکند: یک قدم به عقب برگردید و درس پایهی مرتبط را مرور کنید، مطلب را از یک منبع دیگر هم بخوانید، یا سرعت را کم کنید و روی تمرین بیشتر تمرکز کنید. سرعت کمتر با فهم بیشتر، بهتر از سرعت زیاد با شکافهای پنهان است.
جمعبندی
حس آشنایی با فهمیدن یکی نیست. با سؤالهای تعریف، محاسبه و کاربرد از خودتان آزمون بگیرید، مفاهیم را با روش توضیح ساده بسنجید و پیشرفت را با شاخصهای رفتاری، نه سود و زیان، اندازه بگیرید. هر ماه بازبینی کنید و برنامه را با واقعیت هماهنگ کنید.
در درس بعد نقشهی کامل این دوره را میبینیم تا بدانید از اینجا به بعد چه مسیری پیش روی شماست.
این مقاله فقط برای آموزش است و توصیهی سرمایهگذاری یا سیگنال معامله نیست. معامله، بهویژه با اهرم، میتواند به از دست رفتن کل سرمایه منجر شود.