عرضه چیست؟ قانون عرضه و رفتار فروشندگان

در درس قبل سمت خریداران را دیدیم. حالا نوبت فروشندگان است. عرضه (Supply) نیمه‌ی دوم داستان قیمت است و بدون فهمیدن آن، هیچ حرکتی در بازار را نمی‌شود درست تفسیر کرد.

عرضه یعنی آمادگی برای فروش در هر قیمت

عرضه یعنی مقداری از یک کالا یا دارایی که فروشندگان در قیمت‌های مختلف حاضرند و می‌توانند بفروشند. درست مثل تقاضا، عرضه هم یک عدد تنها نیست، بلکه رابطه‌ای میان قیمت و مقدار است. به مقداری که در یک قیمت مشخص برای فروش آماده است، مقدار عرضه (Quantity Supplied) می‌گویند.

به مثال بستنی درس قبل برگردیم. فرض کنید چند تولیدکننده‌ی کوچک در شهر بستنی می‌سازند و می‌فروشند. با پرس‌وجو این تصویر فرضی به دست می‌آید:

• اگر قیمت هر بستنی ۵ باشد، روزانه ۴۰ بستنی عرضه می‌شود.
• اگر قیمت ۱۰ باشد، ۱۲۰ بستنی.
• اگر قیمت ۱۵ باشد، ۱۸۰ بستنی.
• اگر قیمت ۲۰ باشد، ۲۳۰ بستنی.

این فهرست جدول عرضه است. اگر آن را روی همان نمودار درس قبل بکشیم، خطی به دست می‌آید که از پایین سمت چپ به بالا سمت راست می‌رود. به آن منحنی عرضه (Supply Curve) می‌گویند.

قانون عرضه

الگوی بالا عکس الگوی تقاضاست: هرچه قیمت بالاتر برود، فروشندگان حاضرند مقدار بیشتری بفروشند. به این الگو قانون عرضه (Law of Supply) می‌گویند: اگر چیزهای دیگر ثابت بمانند، با بالا رفتن قیمت، مقدار عرضه زیاد و با پایین آمدن قیمت، کم می‌شود.

دلیل‌هایش ساده است:

1. سود بیشتر. وقتی قیمت بالاست، تولید و فروش برای سازنده صرفه‌ی بیشتری دارد و حاضر است بیشتر کار کند.
2. ورود فروشندگان تازه. قیمت بالا کسانی را هم که قبلاً صرفه نمی‌دیدند به بازار می‌کشاند.
3. فروش از انبار. کسی که چیزی را نگه داشته، در قیمت بالا وسوسه می‌شود آن را بفروشد.

همان شرط درس قبل این‌جا هم هست: قانون عرضه فقط درباره‌ی اثر قیمت خود کالاست. اگر هزینه‌ی شیر و شکر بالا برود یا یک کارگاه بزرگ تعطیل شود، کل جدول عرضه جابه‌جا می‌شود. باز هم باید میان تغییر مقدار عرضه (حرکت روی منحنی) و تغییر عرضه (جابه‌جایی کل منحنی) فرق گذاشت.

عرضه در بازار مالی: چه کسی می‌فروشد؟

در بازار بستنی، فروشنده معمولاً سازنده است. در بازار مالی، بیشتر فروشندگان کسانی هستند که قبلاً همان دارایی را خریده‌اند و حالا می‌خواهند آن را بفروشند. پس عرضه‌ی یک سهم یا یک رمزارز در هر لحظه دو بخش دارد:

• دارایی تازه که برای اولین بار وارد بازار می‌شود؛ مثلاً سهامی که یک شرکت تازه منتشر می‌کند یا واحدهای تازه‌ای که یک شبکه‌ی رمزارزی طبق قواعدش می‌سازد.
• دارایی موجود در دست دارندگان فعلی که تصمیم می‌گیرند آن را بفروشند.

در بیشتر روزها بخش دوم خیلی بزرگ‌تر است. یعنی عرضه در بازار مالی بیشتر به تصمیم دارندگان بستگی دارد تا به تولید تازه. اگر دارندگان به آینده‌ی یک دارایی خوش‌بین باشند، کمتر می‌فروشند و عرضه کم می‌شود؛ اگر نگران شوند، عرضه ناگهان زیاد می‌شود.

دارایی با تعداد محدود

بعضی دارایی‌ها تعداد کلشان محدود یا از پیش معلوم است. برای مثال، طبق قواعد شبکه‌ی بیت‌کوین، تعداد کل واحدهای آن هرگز از ۲۱ میلیون بیشتر نمی‌شود. چنین محدودیتی یعنی بخش «دارایی تازه» قابل افزایش دلخواه نیست. اما دقت کنید: محدود بودن تعداد کل به این معنا نیست که قیمت حتماً بالا می‌رود. قیمت از برخورد عرضه و تقاضا ساخته می‌شود؛ اگر تقاضا کم شود، دارایی کمیاب هم ارزان می‌شود.

کمیاب بودن به تنهایی ارزش نمی‌سازد. چیزی که کمیاب است و کسی آن را نمی‌خواهد، قیمتی ندارد.

جزئیات عرضه‌ی بیت‌کوین و مفاهیمی مثل عرضه‌ی در گردش در سطح دوم دوره می‌آید.

عرضه‌ی کوتاه‌مدت و بلندمدت

یک نکته‌ی دیگر هم هست: سرعت واکنش عرضه. اگر قیمت بستنی ناگهان دو برابر شود، تولیدکنندگان فوراً نمی‌توانند دو برابر بسازند؛ دستگاه و مواد اولیه و زمان لازم است. در کوتاه‌مدت، عرضه کند واکنش نشان می‌دهد و همین باعث می‌شود قیمت‌ها گاهی تند بالا یا پایین بروند. در بلندمدت، تولیدکنندگان تازه وارد می‌شوند و عرضه خود را با قیمت تطبیق می‌دهد. در بازار مالی هم چیزی شبیه این می‌بینیم: در لحظه، فقط کسانی می‌توانند بفروشند که همان لحظه دارایی دارند و تصمیم به فروش گرفته‌اند.

جمع‌بندی

عرضه رابطه‌ی میان قیمت و مقداری است که فروشندگان حاضرند بفروشند و طبق قانون عرضه، قیمت بالاتر عرضه‌ی بیشتری به همراه دارد. در بازار مالی، بیشتر عرضه از دارندگان فعلی می‌آید و به انتظار آن‌ها از آینده وابسته است. کمیاب بودن به تنهایی قیمت را بالا نمی‌برد. در درس بعد، عرضه و تقاضا را کنار هم می‌گذاریم و می‌بینیم قیمت تعادلی چطور شکل می‌گیرد.