تمرین عملی: نقش، افق زمانی و سبک مناسب خود را روی کاغذ مشخص کنید

در نُه درس این واحد با سرمایه‌گذاری و معامله‌گری، افق زمانی، چهار سبک معامله و انواع فعالان بازار آشنا شدیم. این درس پایانی تمرینی است تا این مفاهیم را درباره‌ی خودتان به کار ببرید. یک برگه یا دفترچه بردارید و پیش از خواندن پاسخ‌ها، خودتان جواب بنویسید. این تمرین توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نیست؛ کمک می‌کند سؤال‌های درست را از خودتان بپرسید.

تمرین اول: این سرمایه‌گذاری است یا معامله؟

برای هر مورد بنویسید سرمایه‌گذاری است، معامله‌گری، یا پوشش ریسک.

1. کسی سهام یک شرکت را می‌خرد چون به رشد آن در ده سال آینده باور دارد و قصد ندارد به این زودی بفروشد.
2. کسی صبح دارایی‌ای را می‌خرد و همان بعدازظهر، بعد از بالا رفتن قیمت، می‌فروشد.
3. شرکتی که ماه آینده باید بدهی ارزی بپردازد، امروز ترتیبی می‌دهد که نرخ ارز آن پرداخت از همین حالا مشخص باشد.
4. کسی دارایی‌ای را می‌خرد تا از یک نوسان چندروزه استفاده کند و از قبل حد ضررش را تعیین کرده است.
5. کسی برای معامله‌ی یک‌روزه وارد شده، قیمت پایین آمده و حالا می‌گوید «بلندمدت نگهش می‌دارم».

پاسخ‌ها

1. سرمایه‌گذاری؛ افق بلند و نگاه به رشد ارزش.
2. معامله‌گری از نوع روزانه.
3. پوشش ریسک؛ هدف کم کردن عدم اطمینان است، نه سود از نوسان.
4. معامله‌گری از نوع نوسانی، با برنامه‌ی خروج.
5. قاطی کردن نقش‌ها؛ همان خطایی که در درس تفاوت‌ها دیدیم. نه تحلیل بنیادی شده و نه طبق برنامه‌ی معامله خروج انجام شده است.

تمرین دوم: تقسیم پول بر اساس افق زمانی

فرض کنید کسی ۲۰۰ میلیون تومان پس‌انداز دارد و این نیازها را برای خودش نوشته است:

• برای هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده می‌خواهد همیشه ۶۰ میلیون در دسترس داشته باشد.
• یک سال بعد ۴۰ میلیون برای هزینه‌ی تحصیل لازم دارد.
• بقیه را تا سال‌ها لازم ندارد.

بنویسید هر بخش چقدر است و افق زمانی هر کدام چیست.

پاسخ

• پول اضطراری: ۶۰ میلیون، بدون افق؛ باید همیشه در دسترس باشد.
• هدف نزدیک: ۴۰ میلیون، افق حدود یک سال، یعنی کوتاه‌مدت.
• هدف دور: ۲۰۰ − ۶۰ − ۴۰ = ۱۰۰ میلیون، افق بلندمدت.

فقط بخش سوم، یعنی ۱۰۰ میلیون، معمولاً توان تحمل افت‌های طولانی را دارد. اگر این شخص بخواهد معامله‌گری را هم امتحان کند، منطقی است که بخش کوچک و جدایی از همین ۱۰۰ میلیون را برای آن کنار بگذارد و بقیه‌ی پولش را درگیر آن نکند. اندازه‌ی این بخش تصمیم شخصی است و به میزان ریسکی که می‌پذیرد بستگی دارد؛ در واحد بعد درباره‌ی ریسک بیشتر صحبت می‌کنیم.

حالا همین کار را برای خودتان انجام دهید. لازم نیست عدد واقعی را به کسی بگویید؛ فقط روی کاغذ خودتان بنویسید.

تمرین سوم: کدام سبک با زندگی شما جور است؟

به این سؤال‌ها صادقانه جواب بدهید:

1. در یک روز معمولی چند ساعت آزاد و بدون حواس‌پرتی دارم؟
2. آیا در ساعت کار یا درس می‌توانم به بازار فکر نکنم؟
3. اگر پوزیشنی شب باز بماند، خوابم آرام است؟
4. وقتی زیان می‌کنم، تمایل دارم فوراً جبران کنم؟
5. حاضرم هر معامله را با دلیل، ورود، خروج و هزینه در دفترچه ثبت کنم؟

راهنمای خواندن پاسخ‌ها

• اگر وقت آزاد کمی دارید و شغلتان تمرکز می‌خواهد، سبک‌های خیلی کوتاه مثل اسکالپینگ و معامله‌ی روزانه عملاً با زندگی شما جور نیستند.
• اگر پوزیشن باز شبانه آرامشتان را می‌گیرد، سبک‌های نوسانی و پوزیشن فشار زیادی به شما می‌آورند؛ شاید سرمایه‌گذاری بلندمدت یا صبر برای یادگیری بیشتر مناسب‌تر باشد.
• اگر به سؤال ۴ «بله» گفتید، قبل از هر سبکی باید روی انضباط کار کنید؛ این همان راه معامله‌ی انتقامی است.
• اگر به سؤال ۵ «نه» گفتید، هنوز آماده‌ی معامله‌گری نیستید؛ ثبت معاملات پایه‌ی یادگیری از اشتباه است.

هیچ پاسخی غلط نیست؛ اشتباه فقط این است که سبکی را انتخاب کنید که با واقعیت زندگی‌تان نمی‌خواند.

تمرین چهارم: فعالان بازار را تشخیص دهید

برای هر توصیف بنویسید با کدام فعال سروکار داریم: خرد، نهادی، بازارساز، آربیتراژگر، پوشش‌دهنده یا سفته‌باز.

1. نرم‌افزاری که همیشه هم پیشنهاد خرید و هم پیشنهاد فروش می‌گذارد و از فاصله‌ی آن‌ها درآمد دارد.
2. صندوقی که پول بازنشستگی هزاران کارمند را برای دهه‌ها مدیریت می‌کند.
3. کسی که یک دارایی را در بازاری ارزان‌تر می‌خرد و هم‌زمان در بازار دیگری گران‌تر می‌فروشد.
4. دانشجویی که با پس‌انداز خودش روی بالا رفتن قیمت یک رمزارز معامله می‌کند.

پاسخ‌ها: ۱ بازارساز، ۲ نهادی، ۳ آربیتراژگر، ۴ خرد و از نظر انگیزه سفته‌باز. دقت کنید که مورد ۴ هم‌زمان در دو دسته جا می‌گیرد، چون یکی اندازه را توصیف می‌کند و دیگری انگیزه را.

جمع‌بندی

• پیش از هر خرید، نقش خود را مشخص کنید: سرمایه‌گذاری، معامله‌گری یا پوشش ریسک.
• پول را بر اساس زمان نیاز به بخش‌های جدا تقسیم کنید و فقط بخش بلندمدت را درگیر نوسان‌های بزرگ کنید.
• سبک معامله را بر اساس وقت، روحیه و انضباط واقعی خود انتخاب کنید، نه بر اساس هیجان.
• فعالان بازار را هم از نظر اندازه و هم از نظر انگیزه می‌توان دسته‌بندی کرد.

در واحد بعد به رابطه‌ی ریسک و بازده، پخش کردن ریسک و انتظارات واقع‌بینانه از بازار می‌پردازیم.