مقایسه‌ی طبقه‌های دارایی: درآمد، نقدشوندگی، نوسان، ساعت معامله و هزینه
سهام، اوراق قرضه، کالا، ارز، ملک و کریپتو را از شش زاویه کنار هم می‌گذاریم تا ببینید هر طبقه در چه چیزی قوی است و در چه چیزی محدودیت دارد.
حالا که هر شش طبقه‌ی دارایی را جداگانه شناختیم، وقت آن است که آن‌ها را کنار هم ببینیم. هیچ دارایی‌ای از همه‌ی جهات بهتر از بقیه نیست. هر طبقه در بعضی ویژگی‌ها قوی است و در بعضی دیگر محدودیت دارد. در این درس شش زاویه‌ی مقایسه را بررسی می‌کنیم. هدف انتخاب کردن برای شما نیست؛ هدف این است که بدانید پیش از نزدیک شدن به هر دارایی، چه سؤال‌هایی بپرسید.
زاویه‌ی اول: آیا درآمد می‌دهد؟
بعضی دارایی‌ها بدون فروش هم برای صاحبشان پول می‌سازند:
- سهام: ممکن است سود نقدی بدهد، اما اجباری نیست.
- اوراق قرضه: بهره‌ی مشخصی در زمان‌های مشخص می‌پردازد، مگر این‌که ناشر نکول کند.
- املاک: اگر اجاره داده شود، اجاره می‌آورد.
- کالاها، ارز نقد و بیشتر رمزارزها: به‌خودی‌خود درآمدی نمی‌دهند و سود یا زیان آن‌ها از تغییر قیمت می‌آید.
دارایی‌ای که درآمد ندارد لزوماً بد نیست، اما یعنی کل نتیجه به قیمت فروش در آینده وابسته است.
زاویه‌ی دوم: نقدشوندگی
در درس املاک دیدیم نقدشوندگی یعنی سرعت تبدیل دارایی به پول نقد بدون افت قیمت. به‌طور کلی:
- جفت‌ارزهای اصلی، سهام شرکت‌های بزرگ و رمزارزهای بزرگ معمولاً نقدشوندگی بالایی دارند.
- اوراق قرضه و کالاهای فیزیکی نقدشوندگی متوسطی دارند و به نوع آن بستگی دارد؛ مثلاً فروش سکه‌ی طلا ساده‌تر از فروش یک محموله‌ی گندم است.
- ملک کمترین نقدشوندگی را دارد.
اما نقدشوندگی درون هر طبقه هم فرق می‌کند. سهم یک شرکت کوچک یا یک توکن کم‌معامله ممکن است به‌سختی خریدار پیدا کند. در واحد هفتم این سطح بیشتر درباره‌ی نقدشوندگی حرف می‌زنیم.
نوسان و ساعت معامله
زاویه‌ی سوم: نوسان قیمت
نوسان یعنی شدت بالا و پایین رفتن قیمت در یک بازه. به‌عنوان یک تصویر کلی و نه قاعده‌ی همیشگی:
- اوراق دولتی کوتاه‌مدت معمولاً کم‌نوسان‌ترین گروه‌اند.
- جفت‌ارزهای اصلی در یک روز معمولی معمولاً کمتر از یک درصد تغییر می‌کنند.
- سهام و کالاها نوسان متوسط تا زیادی دارند.
- بسیاری از رمزارزها، به‌ویژه کوچک‌ترها، پرنوسان‌ترین دارایی‌هایی‌اند که در این واحد دیدیم.
ملک هم نوسان دارد، اما چون قیمتش هر روز اعلام نمی‌شود، تغییراتش کمتر به چشم می‌آید. این به معنای امن‌تر بودن نیست. رابطه‌ی نوسان با ریسک و بازده را در واحد پنجم همین سطح می‌بینیم.
زاویه‌ی چهارم: ساعت معامله
همه‌ی بازارها همیشه باز نیستند:
- بورس‌های سهام ساعت کاری مشخصی دارند و در تعطیلات بسته‌اند.
- بازار جهانی ارز در روزهای کاری تقریباً شبانه‌روزی فعال است.
- بازار کالاها بسته به محل معامله ساعت‌های متفاوتی دارد.
- رمزارزها هفت روز هفته و ۲۴ ساعت معامله می‌شوند.
- ملک بازار لحظه‌ای ندارد و هر معامله جداگانه انجام می‌شود.
بازار همیشه‌باز امکان واکنش در هر لحظه را می‌دهد، اما یعنی قیمت در ساعت خواب شما هم می‌تواند تغییر کند.
زاویه‌ی پنجم: هزینه‌ی نگه‌داری و معامله
داشتن هر دارایی هزینه‌ای دارد که باید در حساب آورد:
- ملک: هزینه‌ی تعمیر، بیمه، مالیات و هزینه‌های سنگین خرید و فروش.
- کالای فیزیکی: انبار، بیمه و نگه‌داری امن.
- صندوق‌ها: نسبت هزینه‌ی سالانه.
- سهام، ارز و رمزارز: کارمزد معامله و فاصله‌ی میان قیمت خرید و فروش، که در واحد هشتم این سطح با نام اسپرد (Spread) معرفی می‌شود.
فرض کنید روی دارایی‌ای در یک سال ۵ درصد سود قیمتی داشته‌اید، اما ۳ درصد هزینه‌ی نگه‌داری و معامله پرداخته‌اید. سود واقعی شما پیش از تورم فقط حدود ۲ درصد است.
زاویه‌ی ششم: ارزش به چه کسی وابسته است؟
آخرین سؤال این است که اگر یک طرف به تعهدش عمل نکند، چه می‌شود. به این خطر ریسک طرف مقابل (Counterparty Risk) می‌گویند.
- اوراق قرضه کاملاً به توان پرداخت ناشر وابسته است.
- سهام به عملکرد شرکت وابسته است.
- ارز به سیاست‌های بانک مرکزی و اقتصاد کشور ناشر وابسته است.
- کالای فیزیکی و ملک خودشان وجود دارند، اما به امنیت نگه‌داری و ثبت درست مالکیت نیاز دارند.
- رمزارز در کیف پول شخصی به هیچ ناشری وابسته نیست، اما اگر روی یک صرافی نگه داشته شود، به آن صرافی وابسته می‌شود. استیبل‌کوین‌ها هم به ناشر یا سازوکار پشتوانه‌ی خود وابسته‌اند.
برای هر دارایی بپرسید: درآمد می‌دهد؟ چقدر سریع نقد می‌شود؟ چقدر نوسان دارد؟ کی باز است؟ چه هزینه‌ای دارد؟ ارزشش به چه کسی وابسته است؟
جمع‌بندی
- هیچ طبقه‌ی دارایی از همه‌ی جهات برتر نیست؛ هر کدام ترکیب متفاوتی از ویژگی‌ها دارد.
- اوراق، ملک و بعضی سهام درآمد می‌دهند؛ کالا، ارز نقد و بیشتر رمزارزها نه.
- ملک کم‌نقدشونده‌ترین و رمزارزهای کوچک معمولاً پرنوسان‌ترین گروه‌اند.
- هزینه‌ها و ریسک طرف مقابل را باید کنار سود قیمتی سنجید.
در درس پایانی این واحد، با یک تمرین عملی همه‌ی این مفاهیم را روی چند نمونه به کار می‌بریم.
این مقاله فقط برای آموزش است و توصیه‌ی سرمایه‌گذاری یا سیگنال معامله نیست. معامله، به‌ویژه با اهرم، می‌تواند به از دست رفتن کل سرمایه منجر شود.