تمرین عملی: تشخیص طبقه‌ی دارایی و فرق داشتن دارایی با قرارداد روی قیمت آن

در نُه درس این واحد با شش طبقه‌ی دارایی، صندوق‌ها و شاخص‌ها و راه‌های مقایسه‌ی آن‌ها آشنا شدیم. این درس پایانی تمرینی است تا این دانسته‌ها را به کار بگیرید. پیشنهاد می‌کنیم پیش از خواندن پاسخ‌ها، یک برگه بردارید و خودتان جواب بدهید.

تمرین اول: هر کدام در کدام طبقه است؟

برای هر مورد بنویسید به کدام طبقه تعلق دارد: سهام، اوراق قرضه، کالا، ارز، ملک، رمزارز، یا صندوق.

1. ده سکه‌ی طلا که در صندوق امانات بانک نگه داشته شده است.
2. صد سهم از یک شرکت خودروسازی که در بورس معامله می‌شود.
3. برگه‌ای که دولت منتشر کرده و سالانه ۱۸ درصد بهره می‌دهد و پنج سال بعد اصل پول را برمی‌گرداند.
4. ۵۰۰ یورو که برای سفر خریده شده است.
5. یک مغازه که اجاره داده شده است.
6. مقداری اتر در یک کیف پول شخصی.
7. واحدهای صندوقی که سبدی از ۵۰۰ سهم بزرگ را دنبال می‌کند.
8. یک استیبل‌کوین که قرار است همیشه حدود یک دلار بیارزد.

پاسخ‌ها

1. کالا؛ از گروه فلزات گران‌بها.
2. سهام؛ مالکیت بخش کوچکی از شرکت.
3. اوراق قرضه؛ از نوع دولتی.
4. ارز؛ ارزش آن نسبت به پول‌های دیگر، مثلاً دلار یا تومان، تغییر می‌کند.
5. ملک؛ از نوع تجاری و درآمدزا.
6. رمزارز؛ رمزارز اصلی شبکه‌ی اتریوم.
7. صندوق؛ و چون یک شاخص را دنبال می‌کند، صندوق شاخصی است. دارایی‌های داخلش سهام‌اند.
8. رمزارز؛ از گروه استیبل‌کوین‌ها. قیمتش به دلار گره زده شده، اما همچنان یک توکن روی بلاک‌چین است و به ناشر یا سازوکار پشتوانه‌اش وابسته است.

اگر مورد ۷ یا ۸ را اشتباه جواب دادید، نگران نباشید؛ این دو عمداً مرزی بودند.

تمرین دوم: چک‌لیست شش‌سؤالی

در درس قبل شش سؤال برای بررسی هر دارایی مطرح کردیم. حالا آن را روی مورد ۵، یعنی مغازه‌ی اجاره‌ای، اجرا کنید:

• درآمد می‌دهد؟ بله، اجاره.
• چقدر سریع نقد می‌شود؟ کند؛ فروش ممکن است ماه‌ها طول بکشد.
• چقدر نوسان دارد؟ قیمتش هر روز اعلام نمی‌شود، اما می‌تواند با رونق یا رکود منطقه تغییر کند.
• کی باز است؟ بازار لحظه‌ای ندارد.
• چه هزینه‌ای دارد؟ تعمیر، مالیات، بیمه و هزینه‌های سنگین خرید و فروش.
• ارزشش به چه کسی وابسته است؟ به مستأجر برای اجاره، به ثبت درست سند و به وضع اقتصادی منطقه.

حالا همین شش سؤال را خودتان برای مورد ۶، یعنی اتر در کیف پول شخصی، جواب بدهید. یک راهنمایی: به نوسان و به این‌که مسئولیت حفظ دسترسی با کیست فکر کنید.

تمرین سوم: یک حساب کوچک

فرض کنید مورد ۳، یعنی اوراق دولتی، ارزش اسمی ۲ میلیون تومان دارد. با نرخ کوپن ۱۸ درصد، بهره‌ی سالانه چقدر است و در پنج سال چقدر بهره دریافت می‌شود؟

پاسخ: ۱۸ درصد از ۲ میلیون برابر ۳۶۰ هزار تومان در سال است. در پنج سال ۳۶۰ × ۵ = ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان بهره، و در پایان ۲ میلیون تومان اصل پول برمی‌گردد. یادتان باشد که تورم این پنج سال قدرت خرید این پول‌ها را کم می‌کند.

داشتن دارایی یا معامله روی قیمت آن؟

یک تفاوت مهم را باید از همین حالا بدانید. وقتی سکه‌ی طلا را در دست دارید، مالک خود طلا هستید. اما در بسیاری از سایت‌های معاملاتی، بازاری که نام «طلا» یا «نفت» یا «شاخص» دارد، معمولاً خود آن دارایی را به شما تحویل نمی‌دهد. آن‌چه معامله می‌شود قراردادی است که قیمتش از قیمت آن دارایی پیروی می‌کند. به این قراردادها مشتقه (Derivative) می‌گویند، چون ارزششان از دارایی دیگری مشتق می‌شود.

چند نتیجه‌ی ساده‌ی این تفاوت:

• با قرارداد روی قیمت طلا، طلایی در دست شما نیست و نمی‌توانید آن را تحویل بگیرید.
• قراردادها قواعد، هزینه‌ها و ریسک‌های مخصوص خود را دارند که با داشتن خود دارایی فرق می‌کند.
• در بعضی از این قراردادها زیان می‌تواند خیلی سریع‌تر از داشتن خود دارایی رخ دهد.

درباره‌ی این ابزارها در سطح فیوچرز دوره مفصل صحبت می‌کنیم. فعلاً همین کافی است که هر بار با بازاری روبه‌رو شدید، بپرسید: «این خود دارایی است یا قراردادی روی قیمت آن؟»

نام یک بازار همیشه نشان نمی‌دهد چه چیزی واقعاً معامله می‌شود؛ قبل از هر کاری مشخصات آن را بخوانید.

تمرین چهارم: نگاه به یک صفحه‌ی بازار

صفحه‌ی بازارها را باز کنید و فقط نگاه کنید؛ قرار نیست چیزی بخرید یا بفروشید. ببینید بازارها در چه دسته‌هایی آمده‌اند و هر دسته را با طبقه‌هایی که در این واحد خواندید تطبیق دهید. از خود بپرسید کدام بازارها رمزارزند و کدام‌ها نام سهام، شاخص، کالا یا ارز دارند. این تمرین چشم شما را به دسته‌بندی دارایی‌ها عادت می‌دهد.

جمع‌بندی

• هر دارایی را می‌توان در یکی از طبقه‌های این واحد قرار داد، هرچند بعضی موارد مرزی‌اند.
• چک‌لیست شش‌سؤالی ابزار ساده‌ای برای شناخت هر دارایی تازه است.
• داشتن خود دارایی با معامله‌ی قراردادی روی قیمت آن فرق دارد.
• پیش از هر تصمیمی، طبقه، ویژگی‌ها و نوع ابزار را بشناسید.

در واحد بعد به تفاوت سرمایه‌گذاری و معامله‌گری، افق زمانی و انواع فعالان بازار می‌پردازیم.