معامله‌گری چیست؟ کسب سود از تغییر قیمت در بازه‌های کوتاه‌تر

در درس قبل دیدیم سرمایه‌گذار دارایی را برای مدت طولانی نگه می‌دارد تا از ارزشی که خود دارایی می‌سازد بهره ببرد. معامله‌گر نگاه دیگری دارد. او بیشتر به حرکت قیمت توجه می‌کند تا به ماهیت دارایی، و معمولاً دارایی را مدت کوتاه‌تری نگه می‌دارد.

تعریف ساده‌ی معامله‌گری

معامله‌گری (Trading) یعنی خرید و فروش دارایی‌ها با هدف استفاده از تغییر قیمت آن‌ها در یک بازه‌ی زمانی مشخص؛ از چند دقیقه تا چند هفته یا چند ماه. منبع اصلی سود یا زیان معامله‌گر اختلاف قیمت ورود و قیمت خروج است، نه اجاره یا سود نقدی.

به کسی که این کار را می‌کند معامله‌گر (Trader) یا در زبان روزمره «تریدر» می‌گویند. معامله‌گر لزوماً به این که دارایی در ده سال آینده چه می‌شود فکر نمی‌کند؛ سؤال او این است که در بازه‌ی زمانی خودش قیمت به کدام سمت می‌رود و اگر اشتباه کرد کجا خارج می‌شود.

پوزیشن: ورود به یک معامله

وقتی معامله‌گر وارد بازار می‌شود، می‌گوییم یک پوزیشن (Position) باز کرده است. پوزیشن یعنی موقعیتی که در آن، سود یا زیان شما به حرکت قیمت بستگی دارد. دو نوع اصلی دارد:

• پوزیشن خرید یا لانگ (Long): می‌خرید چون انتظار دارید قیمت بالا برود. اگر بالا برود سود می‌کنید و اگر پایین بیاید زیان.
• پوزیشن فروش یا شورت (Short): از پایین آمدن قیمت سود می‌برید. در بعضی بازارها و ابزارها این امکان وجود دارد که بدون داشتن دارایی، روی کاهش قیمت معامله کنید. چگونگی این کار به ابزارهای قراردادی برمی‌گردد که در سطح فیوچرز دوره توضیح داده می‌شود.

هر پوزیشن یک ورود و یک خروج دارد. تا وقتی خارج نشده‌اید، سود یا زیانتان «روی کاغذ» است و با هر حرکت قیمت عوض می‌شود.

یک مثال فرضی

فرض کنید معامله‌گری یک واحد از دارایی‌ای را به قیمت ۱۰۰ دلار می‌خرد و چند روز بعد به ۱۱۰ دلار می‌فروشد. سود او پیش از هزینه‌ها ۱۰ دلار است. اگر قیمت به ۹۲ دلار برسد و او آن‌جا خارج شود، ۸ دلار زیان کرده است. در هر دو حالت، نتیجه فقط از اختلاف دو قیمت آمده است.

معامله‌گر به چه چیزی نگاه می‌کند؟

چون معامله‌گر روی حرکت قیمت تمرکز دارد، ابزارهایش هم متفاوت است:

• نمودار قیمت (Chart) و الگوهایی که قیمت در گذشته ساخته است. به بررسی نمودار و رفتار قیمت تحلیل تکنیکال (Technical Analysis) می‌گویند که سطح جداگانه‌ای در این دوره دارد.
• خبرها و رویدادها که می‌توانند قیمت را در کوتاه‌مدت جابه‌جا کنند.
• نقدشوندگی و هزینه‌ها، چون معامله‌گر زیاد خرید و فروش می‌کند و هر معامله هزینه دارد.

برای آشنایی با این‌که خلاصه‌ی فنی یک بازار چه شکلی است، می‌توانید صفحه‌ی تحلیل تکنیکال را فقط نگاه کنید. آن‌جا خلاصه‌ای از چند شاخص فنی آمده است که توصیه‌ی خرید یا فروش نیست و معنی‌اش را در سطح‌های بعد یاد می‌گیرید.

برنامه: تفاوت معامله‌گری با بخت‌آزمایی

خرید و فروش زیاد، به‌خودی‌خود معامله‌گری حرفه‌ای نیست. چیزی که معامله‌گری را از حدس زدن جدا می‌کند برنامه‌ی معاملاتی (Trading Plan) است. یک برنامه‌ی ساده دست‌کم به این سؤال‌ها از قبل جواب می‌دهد:

1. به چه دلیلی وارد می‌شوم؟
2. اگر اشتباه کرده باشم، در چه قیمتی خارج می‌شوم؟
3. اگر درست گفته باشم، کجا سود را برمی‌دارم؟
4. چه مقدار از پولم را در این معامله به خطر می‌اندازم؟

به قیمتی که از قبل برای خروج در زیان تعیین می‌کنید حد ضرر (Stop Loss) می‌گویند. جزئیات حد ضرر و اندازه‌ی معامله در سطح مدیریت ریسک می‌آید؛ اینجا فقط بدانید که معامله‌گر بدون نقطه‌ی خروج مشخص، در واقع برنامه‌ای ندارد.

معامله‌گر پیش از ورود می‌داند کجا خارج می‌شود؛ تصمیم خروج در لحظه‌ی هیجان معمولاً بدترین تصمیم است.

واقعیت‌هایی که باید بدانید

معامله‌گری کار ساده‌ای نیست. چند واقعیت را از همین ابتدا در نظر داشته باشید:

• هر معامله هزینه دارد و این هزینه‌ها با تعداد معاملات جمع می‌شوند.
• در کوتاه‌مدت، حرکت قیمت تا حد زیادی نامنظم است و هیچ روشی همیشه درست نمی‌گوید.
• احساساتی مثل ترس و طمع روی تصمیم‌ها اثر می‌گذارند و کنترلشان تمرین می‌خواهد.
• بسیاری از تازه‌کارها در معامله‌گری کوتاه‌مدت زیان می‌کنند؛ یادگیری و تمرین بدون پول واقعی قدم اول است.

این‌ها برای ترساندن نیست؛ برای این است که با انتظار واقع‌بینانه شروع کنید.

جمع‌بندی

• معامله‌گری یعنی خرید و فروش برای استفاده از تغییر قیمت در یک بازه‌ی زمانی مشخص.
• سود یا زیان از اختلاف قیمت ورود و خروج می‌آید.
• پوزیشن لانگ از بالا رفتن قیمت و پوزیشن شورت از پایین آمدن آن سود می‌برد.
• برنامه‌ی معاملاتی با نقطه‌ی خروج مشخص، معامله‌گری را از حدس زدن جدا می‌کند.

در درس بعد سرمایه‌گذاری و معامله‌گری را کنار هم می‌گذاریم و تفاوت‌هایشان را دقیق‌تر مقایسه می‌کنیم.