کارگزار کیست و چه نقشی میان شما و بازار دارد

در درس قبل دیدیم که بورس محل تطبیق سفارش‌هاست، اما بیشتر مردم نمی‌توانند مستقیم سفارششان را به بورس بفرستند. این کار را کارگزار (Broker) انجام می‌دهد. کارگزار شرکتی است که مجوز دسترسی به بازار را دارد و سفارش مشتریانش را به آن می‌رساند.

چرا به واسطه نیاز داریم

عضویت مستقیم در یک بورس معمولاً شرایط سختی دارد: سرمایه‌ی زیاد، سامانه‌های فنی پیچیده، نیروی متخصص و پاسخ‌گویی دائمی به ناظر. برای یک فرد عادی که می‌خواهد گاهی چند سهم بخرد، این هزینه‌ها منطقی نیست. کارگزار این زیرساخت را یک بار می‌سازد و آن را در اختیار هزاران مشتری قرار می‌دهد.

مثل این است که برای فرستادن یک نامه به شهر دیگر، خودتان یک شرکت حمل‌ونقل راه نمی‌اندازید و از پست استفاده می‌کنید.

کارگزار چه کارهایی می‌کند

• باز کردن حساب: هویت مشتری را بررسی می‌کند و برایش حساب معاملاتی می‌سازد. این بررسی هویت را معمولاً احراز هویت (KYC) می‌نامند.
• رساندن سفارش: سفارش خرید یا فروش شما را به بازار می‌فرستد و نتیجه را گزارش می‌دهد.
• نگهداری پول و دارایی: در بیشتر کارگزاری‌های سنتی، پول نقد و دارایی‌های شما نزد کارگزار یا یک نهاد امانت‌دار نگهداری می‌شود.
• ارائه‌ی ابزار: سامانه‌ی معاملاتی، نمودار، گزارش حساب و گاهی اطلاعات تحلیلی.
• گزارش‌دهی: صورت‌حساب دوره‌ای از معاملات، کارمزدها و موجودی.

انواع کارگزار

کارگزاران از نظر خدمات با هم فرق دارند:

کارگزار با خدمات کامل

علاوه بر اجرای سفارش، مشاوره، مدیریت دارایی و برنامه‌ریزی مالی هم ارائه می‌دهد. کارمزد آن معمولاً بیشتر است.

کارگزار کم‌هزینه یا آنلاین

فقط ابزار معامله را در اختیار می‌گذارد و تصمیم‌ها با خود مشتری است. کارمزدش کمتر است و امروزه بیشتر معامله‌گران خرد از این نوع استفاده می‌کنند.

کارگزار در بازارهای خارج از بورس

در بعضی بازارها مثل بازار ارزهای خارجی، کارگزار ممکن است خودش طرف مقابل معامله‌ی شما باشد، نه فقط واسطه. این تفاوت مهمی است، چون در این حالت منافع کارگزار و مشتری می‌تواند در جهت مخالف هم باشد. درباره‌ی بازار خارج از بورس در یکی از درس‌های همین فصل بیشتر صحبت می‌کنیم.

کارمزدها و هزینه‌ها

کارگزار برای خدماتش پول می‌گیرد. شکل‌های رایج آن این‌هاست:

1. کارمزد معامله (Commission): درصدی از ارزش معامله یا مبلغی ثابت برای هر سفارش.
2. هزینه‌ی نگهداری حساب: در بعضی کارگزاری‌ها مبلغی دوره‌ای.
3. هزینه‌ی واریز و برداشت: برای جابه‌جایی پول.
4. هزینه‌های پنهان‌تر: مثل تفاوت قیمت خرید و فروشی که به مشتری نشان داده می‌شود.

یک مثال فرضی

فرض کنید کارمزد خرید ۰٫۵ درصد و کارمزد فروش هم ۰٫۵ درصد باشد. شما سهمی به ارزش ۲۰۰٬۰۰۰ واحد پول می‌خرید؛ کارمزد خرید ۱٬۰۰۰ واحد می‌شود. اگر بعداً همان سهم را به همان ۲۰۰٬۰۰۰ واحد بفروشید، ۱٬۰۰۰ واحد دیگر هم کارمزد فروش می‌دهید. یعنی قیمت تغییری نکرده، اما شما ۲٬۰۰۰ واحد، یعنی ۱ درصد سرمایه‌تان، را از دست داده‌اید. کسی که زیاد خرید و فروش می‌کند باید این هزینه‌ها را جدی بگیرد، چون جمع آن‌ها در طول زمان بزرگ می‌شود.

پیش از اولین معامله، جدول کامل کارمزدهای کارگزار را بخوانید و یک معامله‌ی رفت‌وبرگشت فرضی را حساب کنید.

پیش از باز کردن حساب چه بپرسیم

انتخاب کارگزار تصمیمی شخصی است، اما چند پرسش کلی همیشه به کار می‌آید:

• آیا این کارگزار از نهاد ناظر رسمی مجوز دارد؟ معمولاً می‌توان شماره‌ی مجوز را در سایت خود ناظر بررسی کرد.
• پول و دارایی من کجا و به نام چه کسی نگهداری می‌شود؟
• کارمزد خرید، فروش، واریز و برداشت دقیقاً چقدر است؟
• اگر کارگزار دچار مشکل شود، چه سازوکاری برای حفاظت از دارایی مشتری وجود دارد؟
• آیا کارگزار طرف معامله‌ی من است یا فقط سفارشم را به بازار می‌فرستد؟

جمع‌بندی

کارگزار واسطه‌ای دارای مجوز است که حساب می‌سازد، سفارش‌ها را به بازار می‌رساند، معمولاً دارایی را نگه می‌دارد و در ازای این خدمات کارمزد می‌گیرد. شناختن نوع کارگزار و هزینه‌هایش، پیش از سپردن پول، اهمیت زیادی دارد. در درس بعد سراغ صرافی‌های ارز دیجیتال می‌رویم و می‌بینیم چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با بورس و کارگزار دارند.